MT(VOM)
၃၈ မျဉ်းပြိုင်ပေါ်က သွေးနှင့် မျက်ရည်
၁၉၅၀ ပြည့်နှစ် ဇွန်လ ၂၅ ရက်နေ့ မနက်ခင်းမှာ မြောက်ကိုရီးယားတပ်တွေဟာ ၃၈ မျဉ်းပြိုင်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး တောင်ဘက်ပိုင်းကို စတင်ကျူးကျော်ခဲ့ကြတယ်။ ဒါဟာ သုံးနှစ်ကြာအောင် သွေးချောင်းစီးခဲ့ရတဲ့၊ လူသန်းပေါင်းများစွာ အသက်ဆုံးရှုံးခဲ့ရတဲ့ ‘ကိုရီးယားစစ်ပွဲ’ ရဲ့ အစပျိုးခြင်းပါပဲ။ အမေရိကန်နဲ့ ကုလသမဂ္ဂတပ်တွေက တောင်ကိုရီးယားဘက်က ပါဝင်တိုက်ခိုက်ခဲ့သလို၊ ဆိုဗီယက်ယူနီယံနဲ့ တရုတ်ကလည်း မြောက်ကိုရီးယားနောက်ကနေ ကျောထောက်နောက်ခံပြုခဲ့ကြတယ်။
၁၉၅၃ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာ စစ်ပြေငြိမ်းရေးစာချုပ်ချုပ်ဆိုခဲ့ကြပေမယ့် ဒါဟာ စစ်ပွဲပြီးဆုံးသွားတာမဟုတ်ဘဲ ခေတ္တရပ်စဲထားရုံသာ ဖြစ်ပါတယ်။ စစ်ပွဲအပြီးမှာတော့ ကိုရီးယားကျွန်းဆွယ်ဟာ နှစ်ပိုင်း အပြတ်အသတ် ကွဲသွားခဲ့ရတယ်။ မြောက်ပိုင်းဟာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ၊ အထူးသဖြင့် ကင်အီဆွန်းရဲ့ ‘ဂျူချေး’ (Juche) ဆိုတဲ့ ကိုယ့်ခြေထောက်ကိုယ်ရပ်တည်ရေး ဝါဒအောက်မှာ ရုန်းကန်ခဲ့ရပါတယ်။ စစ်ပွဲကြောင့် မြေပြင်တစ်ခုလုံး ပြာပုံအတိဖြစ်ခဲ့ရတဲ့ မြောက်ကိုရီးယားသမိုင်းဟာ အငတ်ဘေး၊ ပိတ်ဆို့မှုတွေနဲ့ ပြာပုံထဲကနေ ရုန်းထွက်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့ရတဲ့ သမိုင်းဆိုးကြီးတစ်ခုလို့ ဆိုရမှာပါပဲ။
ပိတ်ဆို့မှုများကြားက အထီးကျန်နိုင်ငံတော်
ဆိုဗီယက်ယူနီယံ ပြိုကွဲသွားပြီးတဲ့နောက်မှာ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ စီးပွားရေးဟာ အကြီးအကျယ် ထိုးဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၉၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ ကြုံတွေ့ခဲ့ရတဲ့ ‘ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုကြီး’ (The Arduous March) ဟာ မြောက်ကိုရီးယားပြည်သူတွေကို ငရဲအရှင်လတ်လတ် ကျရောက်စေခဲ့တာပါ။ ကမ္ဘာကြီးက သူတို့ကို နျူကလီးယားစမ်းသပ်မှုတွေကြောင့် စီးပွားရေးအရ ဝိုင်းပယ်ပိတ်ဆို့ထားခဲ့ကြတယ်။သူတို့မှာ ရောင်းစရာဆိုလို့ မြေအောက်သယံဇာတအချို့နဲ့ တရားမဝင် ဆိုက်ဘာတိုက်ခိုက်မှုတွေပဲ ရှိတယ်လို့ ကမ္ဘာက ထင်မှတ်ထားခဲ့ကြတာပါ။ ဒါပေမဲ့ သမိုင်းရဲ့ ဘီးကောင်ဟာ ဘယ်သူမှ မထင်မှတ်ထားတဲ့ နေရာတစ်ခုဆီကို တရွေ့ရွေ့ လည်ပတ်သွားခဲ့ပြန်ပါတယ်။
ယူကရိန်းစစ်မီးနှင့် ကင်ဂျုံအွန်၏ ရွှေရောင်အခွင့်အလမ်း
၂၀၂၂ ခုနှစ်မှာ စတင်ခဲ့တဲ့ ရုရှား-ယူကရိန်းစစ်ပွဲဟာ ကမ္ဘာ့အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေရဲ့ အားပြိုင်မှုကို ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့သလို၊ မြောက်ကိုရီးယားခေါင်းဆောင် ကင်ဂျုံအွန်အတွက်တော့ အကြီးမားဆုံးသော ‘စီးပွားရေး ထွက်ပေါက်’ ကြီး ဖြစ်လာခဲ့ပါတော့တယ်။ ရုရှားဟာ ယူကရိန်းစစ်ပွဲမှာ ခဲယမ်းမီးကျောက်တွေ အမြောက်အမြား လိုအပ်လာခဲ့တယ်။ ဒီနေရာမှာ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ နှစ်ပေါင်းများစွာ စုဆောင်းထားတဲ့၊ ရုရှားစံချိန်စံညွှန်းမီတဲ့ လက်နက်ခဲယမ်းတွေဟာ အဖိုးတန်ကုန်စည် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
နာမည်ကျော် Wall Street Journal သတင်းစာကြီးရဲ့ ဖော်ပြချက်အရ ယူကရိန်းစစ်ပွဲ မှာ ရုရှား ကို ကူဖို့ မြောက်ကိုရီးယား စစ်သည် ၁၅၀၀၀ ကျော် စေလွှတ်ခဲ့ပြီး အဲ့ဒီထဲ က စစ်သည် သုံးပုံ နှစ်ပုံ ဟာ ကျဆုံး သို့မဟုတ် ပျောက်ဆုံး၊ ဒါဏ်ရာရ ခဲ့ကြရပါတယ်။ ရုရှားဟာ ယူကရိန်းကို တိုက်ခိုက်ဖို့အတွက် မြောက်ကိုရီးယားဆီကနေ အမြောက်ကျည်ဆန် သန်းပေါင်းများစွာနဲ့ ပဲ့ထိန်းဒုံးကျည်တွေကို ဝယ်ယူခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုပါတယ်။ ဒါဟာ ရိုးရိုးရှင်းရှင်း ကုန်သွယ်မှု မဟုတ်ပါဘူး။ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ နွမ်းပါးလှတဲ့ စီးပွားရေး အဆောက်အအုံထဲကို ရုရှားရဲ့ ရူဘယ်ငွေတွေ၊ ရေနံစိမ်းတွေနဲ့ စားနပ်ရိက္ခာတွေ တသီတတန်းကြီး စီးဝင်သွားစေခဲ့တဲ့ အလှည့်အပြောင်းပါပဲ။
ဝေါစထရိဂျာနယ် (Wall Street Journal) က ထောက်ပြသော စီးပွားရေးနိုးထမှု
Wall Street Journal က သုတေသီတွေနဲ့ ဂြိုဟ်တုဓာတ်ပုံတွေကို ကိုးကားပြီး အသေအချာ ထောက်ပြထားတာကတော့ မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ နယ်စပ်ကုန်သွယ်ရေးစခန်းတွေနဲ့ စက်ရုံတွေဟာ အရင်ကထက် သိသိသာသာ အလုပ်များလာခဲ့တယ်ဆိုတာပါပဲ။
စစ်လက်နက်စက်ရုံများ လည်ပတ်ခြင်း
ရုရှားဆီ လက်နက်တင်ပို့ဖို့အတွက် မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ လက်နက်စက်ရုံတွေဟာ နေ့ညမနား လည်ပတ်နေရပြီး၊ ဒါဟာ ဒေသတွင်းမှာ အလုပ်အကိုင်တွေ အမြောက်အမြား ဖန်တီးပေးနိုင်ခဲ့ပါတယ်။
စွမ်းအင်နှင့် ရိက္ခာဖလှယ်မှု
လက်နက်တွေရဲ့ အပြန်အလှန်ပေးဆပ်မှုအဖြစ် ရုရှားကနေ ရေနံစိမ်းတွေ၊ သဘာဝဓာတ်ငွေ့တွေနဲ့ ဂျုံစပါးတွေ မြောက်ကိုရီးယားဆီ စီးဝင်လာခဲ့တယ်။ ဒါကြောင့်လည်း မြောက်ကိုရီးယားပြည်တွင်းမှာ လောင်စာဆီစျေးနှုန်းတွေ တည်ငြိမ်လာပြီး ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှု အန္တရာယ်ကနေ ရုန်းထွက်နိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
နည်းပညာ အကူအညီ
ငွေကြေးတင်မကဘဲ ရုရှားရဲ့ အဆင့်မြင့် စစ်ဘက်ဆိုင်ရာ နည်းပညာတွေ (အထူးသဖြင့် ဂြိုဟ်တုနဲ့ နျူကလီးယားဆိုင်ရာ နည်းပညာတွေ) ကိုပါ မြောက်ကိုရီးယားက ရရှိလာနိုင်တယ်လို့ အနောက်နိုင်ငံတွေက စိုးရိမ်တကြီး စောင့်ကြည့်နေကြရပါတယ်။
ဒီအချက်တွေကြောင့်ပဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ အနုတ်လက္ခဏာပြနေခဲ့တဲ့ မြောက်ကိုရီးယား၏ စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်း (GDP) ဟာ ယူကရိန်းစစ်ပွဲနောက်ပိုင်းမှာ သိသိသာသာ ပြန်လည်ဦးမော့လာခဲ့ရတယ်လို့ ဆိုရပါမယ်။
စစ်ပွဲထဲက ရှာဖွေသော အကျိုးစီးပွား
လူတွေဟာ စစ်ပွဲရဲ့ နာကျင်မှုကို ခံစားနေရချိန်မှာပဲ တချို့ကတော့ အဲဒီစစ်ပွဲရဲ့ ပြာပုံထဲကနေ ရွှေရှာတတ်ကြတယ်။မြောက်ကိုရီးယားရဲ့ စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်လာမှုဟာ ပုံမှန်ကုန်ထုတ်လုပ်မှု ဒါမှမဟုတ် လွတ်လပ်တဲ့ စျေးကွက်စီးပွားရေးစနစ်ကြောင့် ဖြစ်လာတာမဟုတ်ပါဘူး။ ကမ္ဘာ့ပထဝီနိုင်ငံရေးရဲ့ အကွဲအပြဲနဲ့ ယူကရိန်းစစ်ပွဲရဲ့ သွေးညှီနံ့တွေကြားကနေ ပေါ်ထွက်လာတဲ့ ‘စစ်တွန်းအားပေး စီးပွားရေး’ (War-driven economy) သက်သက်သာ ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာကြီးက မြောက်ကိုရီးယားကို ဘယ်လောက်ပဲ ပိတ်ဆို့ထားပါစေ၊ စစ်ပွဲတွေ ရှိနေသရွေ့တော့ ဒီအထီးကျန်နိုင်ငံတော်ကြီးဟာ စစ်မီးတောက်တွေကို အသက်သွေးကြောလုပ်ပြီး ဆက်လက်ရှင်သန်နေဦးမှာ ဖြစ်ပါကြောင်း တင်ပြလိုက်ရပါတယ်။။
MT(VOM)
Ref
[၁] The Wall Street Journal, “How North Korea’s Weapons Artillery Is Fueling Russia’s War in Ukraine and Boosting Its Economy,” (Detailed analysis of ammunition transfers and trade volumes).
[၂] The Wall Street Journal, “Russia-North Korea Alliance Alters Geopolitical Landscape, Reviving Pyongyang’s Stagnant Economy,” (Report on satellite data
