မန္တလာ ဆရာမျိုး အမှန်တရား၊ အယူအဆအမှားများနှင့် ကျန်းမာရေးအတွက် သိထားသင့်သောအချက်များ အသင့်စားခေါက်ဆွဲခြောက် (Instant Noodles) သည် ယနေ့ခေတ် လူနေမှုဘဝတွင် အလွန်အသုံးများသော အစားအစာတစ်မျိုးဖြစ်သည်။ အလုပ်များသူများ၊ ကျောင်းသားကျောင်းသူများ၊ ခရီးသွားသူများနှင့် အချိန်မလုံလောက်သူများအတွက် အလွယ်တကူ ပြင်ဆင်စားသုံးနိုင်သောကြောင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်းတွင် လူသုံးများလာသည်။ မြန်မာနိုင်ငံတွင်လည်း မနက်စာ၊ ညစာ၊ အစာပြေ သို့မဟုတ် အရေးပေါ်အစားအစာအဖြစ် အသင့်စားခေါက်ဆွဲခြောက်ကို မိသားစုများစွာ စားသုံးနေကြသည်။ သို့သော် “အသင့်စားခေါက်ဆွဲခြောက် စားရင် ကင်ဆာဖြစ်တယ်”၊ “ခေါက်ဆွဲခြောက်မှာ ဖယောင်း (Wax) ပါလို့ ကင်ဆာဖြစ်တယ်”၊ “အသင့်စားခေါက်ဆွဲခြောက်မှာ ကင်ဆာဖြစ်စေတဲ့ ဓာတုပစ္စည်းတွေ အများကြီးပါနေတယ်” စသည့် သတင်းများနှင့် လူပြောများသော အယူအဆများကြောင့် စိုးရိမ်သူများလည်း များပြားလာသည်။ တကယ်တော့ အသင့်စားခေါက်ဆွဲခြောက်သည် ကင်ဆာရောဂါကို တိုက်ရိုက်ဖြစ်စေသလား။ သိပ္ပံနည်းကျ သုတေသနများက ဘာပြောထားသလဲ။ စားသုံးသူများအနေဖြင့် ဘာတွေကို သတိထားသင့်သလဲ…
Read MoreCategory: ဆောင်းပါး
သူတို့အိမ် အခန်း (၁၇၅)
ဆူးငှက် ပြည်တစ်ဖက်ကမ်း ဆင်တဲစက်ရုံက ပြန်ခဲ့သူ ———————————————– ၁၉၉၀ ဝန်းကျင်ကာလ တစ်ညခင်းက ဖြစ်လိမ့်မည်။ ဟေမာဇလရပ်ရှိ ကျွန်တော့် စာအုပ်ဆိုင်သို့ စာရေးဆရာ ကိုရိုးကွန့် နှင့်အတူ ကျွန်တော်တို့ မသိသော“ပုဂ္ဂိုလ်”တစ်ယောက် ပါလာ၏။ အရောင်နုနုအကျီလက်တို၊ အကွက်စိပ် ပလေကပ် လုံချည်နှင့် သပ်သပ်ရပ်ရပ် ကြော့ကြော့မော့မော့။ ဆံပင်တိုတို ပိပိရိရိဖီးထားပြီး ထောင်ထောင်မောင်းမောင်း အသားဖြူဖြူ ရုပ်ရည်ကလည်းခံ့ခံ့ချောချော။ အမူအရာကရှူတည်တည်။ စတွေ့ကတည်းက ထူးခြားသည်မှာ ညာဘက် လက်က မေးဖျားအားကိုင်၍ လက်ညှိုးလေးက စေ့ထားသော နှုတ်ခမ်းပေါ်ကန့်လန့်ဖြတ် ထောင်ပြီး လက်ညှိုး ထိပ်ဖျားလေးက လှုပ်ရှားနေသည်။ ကိုရိုးကွန့်ကတော့ ထုံးစံအတိုင်း စာအုပ်စားပွဲနှင့်ယှဉ်ကာ ချထားသော ရသေ့ကျောင်း ခုံရှည်ကြီးပေါ် စုပြုံထိုင်နေကြသော ကျွန်တော် တို့ကို “စားပြီးကြပြီလား၊ ဘယ်သူ မလာဘူးလား၊ ဘယ်ဝါ မလာဘူးလား၊ သည်နေ့ ဘာမဂ်္ဂဇင်း အသစ်…
Read Moreလူငယ်နှင့် Social Media
မန္တလာ ဆရာမျိုး ယနေ့ကမ္ဘာကြီးသည် နည်းပညာဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်မှု အလွန်မြန်ဆန်သောခေတ်သို့ ရောက်ရှိနေပြီဖြစ်သည်။ အင်တာနက်၊ စမတ်ဖုန်း၊ ကွန်ပျူတာနှင့် Social Media ဟုခေါ်သော လူမှုကွန်ရက်များသည် လူတို့၏ နေ့စဉ်ဘဝအတွင်း မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည့် အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်လာကြသည်။ ယခင်က သတင်းတစ်ပုဒ်ကို သိရှိရန် သတင်းစာ ထွက်လာသည့် အချိန်ကို စောင့်ရခြင်း၊ ရေဒီယိုနားထောင်ရခြင်း၊ ရုပ်မြင်သံကြားအစီအစဉ်ကို စောင့်ကြည့်ရခြင်းတို့ လိုအပ်ခဲ့သော်လည်း ယနေ့ခေတ်တွင်တော့ လက်ထဲရှိ စမတ်ဖုန်းတစ်လုံးကို ဖွင့်လိုက်ရုံဖြင့် ကမ္ဘာတစ်ဝန်း ဖြစ်ပျက်နေသော သတင်းများ၊ ပညာရေးဆိုင်ရာ အကြောင်းအရာများ၊ ကျန်းမာရေးဗဟုသုတများ၊ အနုပညာဖျော်ဖြေရေးများနှင့် လူမှုရေး အခြေအနေများကို အချိန်နှင့်တပြေးညီ သိရှိနိုင်ပြီဖြစ်သည်။ ထိုသို့သော နည်းပညာပြောင်းလဲမှု၏ အလယ်ဗဟိုတွင် လူငယ်များသည် အဓိကနေရာမှ ပါဝင်လျက်ရှိကြသည်။ လူငယ်ဘဝဆိုသည်မှာ ပညာသင်ယူရမည့်အချိန်၊ အရည်အချင်းများ တိုးတက်အောင် လေ့ကျင့်ရမည့်အချိန်၊ မိမိ၏ ကိုယ်ပိုင်စရိုက်လက္ခဏာနှင့် အနာဂတ်ဘဝရည်မှန်းချက်ကို ပုံဖော်တည်ဆောက်ရမည့် အရေးကြီးသောကာလ တစ်ခုဖြစ်သည်။…
Read Moreဟိမဝန္တာမှ ပရိုမီးသီးယပ်စ် သို့မဟုတ် စနစ်ဟောင်းကို မီးတင်ရှို့သူ
MT(VOM) ၂၀၀၉ ခုနှစ်က ရုံတင်ခဲ့တဲ့ Three Idiots ဆိုတဲ့ အိန္ဒိယရုပ်ရှင်ကားကို ကြည့်ဖူးသူတိုင်း “ရမ်ချိုဒါးစ် ရှာမားဒါးစ် ချန်ချာ့ဒ်” (Rancho) ဆိုတဲ့ ကောင်လေးကို ပရိသတ်တွေ မေ့နိုင်ကြမည် မဟုတ်ပါ။ စာအုပ်ထဲက စာတွေကို ကြက်တူရွေးလို ကျက်မှတ်တာကို စက်ဆုပ်ပြီး သင်ခန်းစာရဲ့ အနှစ်သာရကိုပဲ လိုက်ရှာတတ်သူ၊ စနစ်ဟောင်းရဲ့ တင်းကျပ်မှုတွေကို ပြုံးပြုံးလေးနဲ့ စိန်ခေါ်ရင်း “အောင်မြင်အောင် မလုပ်နဲ့၊ အတော်ဆုံးဖြစ်အောင်လုပ်၊ အောင်မြင်မှုဆိုတာ နောက်က ထက်ကြပ်မကွာ လိုက်လာလိမ့်မယ်” လို့ ရဲရဲဝံ့ဝံ့ ဟောပြောခဲ့တဲ့ ထူးဆန်းဆန်း ဇာတ်ကောင်။ ဒါပေမဲ့ ဒီဇာတ်ကောင်ဟာ ရုပ်ရှင်ဒါရိုက်တာရဲ့ စိတ်ကူးယဉ် သက်သက် မဟုတ်ခဲ့ပါ။ စိမ်းစိုစို တောင်တန်းတွေ၊ ဆီးနှင်းဖုံးတဲ့ လာဒတ်ခ် (Ladakh) ဒေသရဲ့ လေထုထဲမှာ တကယ်စက်သွင်း လှုပ်ရှားနေတဲ့ “တကယ့်ဘဝက ရမ်ချို” တစ်ယောက်…
Read Moreသူတို့အိမ် အခန်း (၁၇၄)
ဆူးငှက် လွတ်လပ်ရေးနေ့၊ မန်းသီတာဥယျာဉ် ————————————— အဘဆုံးပြီး နောက်တစ်လ မပြည့်မီမှာပင် ခင်သော်ဇင်က ဒုတိယကိုယ်ဝန်ကို မွေးဖွားသည်။ ထိုနေ့မနက်ကတည်းက ခင်သော်ဇင်က မနက်စောကတည်းက ရေမိုးချိုး ဖီးလိမ်း ပြင်ဆင်ပြီး မန်းသီတာဥယျာဉ်ထဲ အကြီးကောင်ကိုခေါ်ပြီး ဗိုက်ကြီးတကားကားနှင့် သွားမယ်တဲ့။ အိမ်မှာရှိသည့် တူမတွေလည်း လိုက်ကြမယ်တဲ့။ တကယ်တော့ မန်းသီတာ ဥယျာဉ်က အိမ်မြောက်ဘက် တစ်ပြကျော်တာနှင့် ရောက်တာပဲလေ။ အိမ်က ၇၆လမ်းနှင့် ၂၇လမ်းမှာရှိသည်။ မန်းသီတာဥယျာဉ်က တောင်ဘက် ကျုံးအတွင်း ၇၃လမ်းမှ ၇၉လမ်းအကြားရှိသည်။ အိမ်နှင့် အနီးဆုံး ဝင်ပေါက်ဖြစ်သည့် မေတ္တာပေါင်းကူးတံတားက ၂၆ဘီလမ်းနှင့် ၇၆လမ်းထိပ် အနီးမှာရှိသည်။ ထို့ကြောင့် မန်းသီတာဥယျာဉ်က အိမ်နှင့် တစ်ပြပဲ ဝေးသည်ဟု ပြောခြင်း ဖြစ်သည်။ ထိုနေ့က ၁၉၈၉ခုနှစ် ဇန်နဝါရီလ ၄ ရက်၊ လွတ်လပ်ရေးနေ့ ဖြစ်သည်။ ဟို…
Read Moreဒေလီပိုးဟပ်လှုပ်ရှားမှု နဲ့ မိုဒီအစိုးအကျပ်အတည်း
MT(VOM) ကမ္ဘာပေါ်မှာ အကြီးမားဆုံး ဒီမိုကရေစီနိုင်ငံလို့ ကြွေးကြော်လေ့ရှိတဲ့ အိန္ဒိယပြည်ရဲ့ နိုင်ငံရေးဟာ ဘယ်တော့မှ ငြိမ်သက်မနေခဲ့ပါဘူး။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ခါ ဒေလီမြို့တော်ရဲ့ လမ်းမတွေပေါ်မှာ ဖြစ်ပျက်နေတာကတော့ သာမန်နိုင်ငံရေး ပွတ်တိုက်မှုတစ်ခုထက် ပိုပါတယ်။ ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးဝါဒ အလံတော်ကို လွှင့်ထူထားတဲ့ ဝန်ကြီးချုပ် နာရင်ဒရာ မိုဒီ (Narendra Modi) ရဲ့ တတိယသက်တမ်း အစိုးရအဖွဲ့ဟာ မထင်မှတ်ထားတဲ့ “လူငယ်နှင့် ကျောင်းသားလှုပ်ရှားမှု” တစ်ခုကြောင့် တုန်လှုပ်နေရပါပြီ။ ဒါကတော့ အခုတစ်လော နိုင်ငံတကာသတင်းတွေမှာ ရေပန်းစားနေတဲ့ Cockroach Janta Party (CJP) ဒါမှမဟုတ် “ပိုးဟပ်ပါတီ” လှုပ်ရှားမှုပါပဲ။ “ပိုးဟပ်ပါတီ” ဆိုတာ ဘာလဲ၊ ဘယ်လိုစတင်ခဲ့ပြီး ဘယ်သူတွေ ခေါင်းဆောင်လဲ ဆိုတာ ကြည့်ရအောင်။ဒီအမည်ဆန်းဆန်းနဲ့ လှုပ်ရှားမှုကို တရားဝင် နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခုလို့ မထင်လိုက်ပါနဲ့။ ဒါဟာ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က သရော်စာ…
Read Moreသူတို့အိမ် အခန်း (၁၇၃)
ဆူးငှက် ၁၉၈၈ခု၊ ဒီဇင်ဘာ ၁၃ ရက် —————————– ကျွန်တော်တို့ မုန့်ဟင်းခါး မှာသောက်နေစဉ်မှာပဲ စက်မှုတက္ကသိုလ် တက်ဆဲ တူတော်မောငက် အနားရောက်လာသည်။ ခင်သော်ဇင်က က အောင်မိုးဝင်းလာလေ၊ မုန့်ဟင်းခါးမှာလိုက်မယ်လေ ဟု ဆိုတော့ သူက ခေါင်းရမ်းပြီး “လေးဆန်း.. ဖိုးဖိုး ဘာဖြစ်သွားမှန်းမသိဘူးဗျ၊ ဈေးသွားမလို့ ပြင်ရင်း အိပ်ရာထဲမှာ လဲသွားလို့၊ အမေကြီးက နှိပ်ပေးနေတယ်၊ သတိလစ်သွားတာလားမသိဘူး၊” ဟု ပြောသည်။ ကျွန်တော်လည်း မုန့်ဟင်းခါးပန်းကန်ကို ထားခဲ့ပြီး အိမ်သို့ ပြန် လိုက်သည်။ နောက်က ခင်သော်ဇင်လည်း ဗိုက်ကြီး တကားကားနှင့် ပြန်လိုက်လာသည်။ အိမ်ရောက်တော့ အခန်းထဲမှာ အဘက ပက်လက်၊ အမေက အဘ ဇက်ကို အသာနှိပ်နေ၏။ အဘ၏ ပါးစောင်တစ်ဖက်က သွားရေကျနေလို့ တဘက်နှင့် သုတ်လိုက်ပြီး ကျွန်တော်က အဘ အဘ…
Read Moreအထားခံအစားအစာများ (Processed Foods) နှင့် အလွန်အကျွံ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အစားအစာများ (Ultra-processed Foods) ၏ ဆိုးကျိုးများ
မန္တလာ ဆရာမျိုး ယနေ့ခေတ်တွင် လူတို့၏ နေထိုင်မှုပုံစံသည် ယခင်ကထက် ပိုမိုအလုပ်များလာပြီး အချိန်ကို တန်ဖိုးထားအသုံးချရသည့် လူနေမှုဘဝသို့ ပြောင်းလဲလာသည်။ ထိုသို့သော အခြေအနေများကြောင့် အချိန်ကုန်သက်သာပြီး အလွယ်တကူ ဝယ်ယူစားသုံးနိုင်သော အထားခံအစားအစာများ (Processed Foods) နှင့် အလွန်အကျွံ ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ထားသော အစားအစာများ (Ultra-processed Foods) သည် မိသားစုတိုင်း၏ နေ့စဉ်စားသောက်မှုတွင် ပိုမိုနေရာယူလာသည်။ စူပါမားကက်များ၊ အဆင်ပြေစတိုးဆိုင်များ၊ စားသောက်ဆိုင်များနှင့် အွန်လိုင်းမှတစ်ဆင့်ပင် အလွယ်တကူ ဝယ်ယူနိုင်သောကြောင့် လူကြီးလူငယ်မရွေး၊ ကလေးများပင် မကြာခဏ စားသုံးနေကြသည်။ သို့သော် “အလွယ်တကူ ရနိုင်ခြင်း” နှင့် “ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းခြင်း” သည် အမြဲတမ်း တူညီသော အရာမဟုတ်ပေ။ အစားအစာများကို စက်မှုနည်းပညာဖြင့် အဆင့်ဆင့်ပြုပြင်ထုတ်လုပ်ရာတွင် အရသာ၊ အရောင်၊ အနံ့၊ သက်တမ်းနှင့် ရောင်းချနိုင်မှုကို ဦးစားပေးထားသည့်အတွက်…
Read Moreသူတို့အိမ် အခန်း (၁၇၂)
ဆူးငှက် တောင်ဥက္ကလာဖိနပ် ———————- စကားမစပ် ကျွန်တော့်အိမ်သို့ ရန်ကုန်က ဆရာစိန်ခင်မောင်ရီတို့ ဗီဒီယို ရိုက်ကူးရေးအဖွဲ့ လာရောက်တည်းကြပြီး အပြန်တွင်မင်းသား ဆရာသုမောင်က သူ့ဇနီး မအေးဘုံအတွက် တောင်ဥက္ကလာထုတ် အမျိုးသမီးစီး ခွာမြင့်ဖိနပ် ဝယ်ယူအားပေးခဲ့ကြောင်း ရေးသားခဲ့သည်။ ကျွန်တော့်အိမ်က စာအုပ်ဆိုင်မှာ တောင်ဥက္ကလာ အမျိုးသမီးစီးဖိနပ်များ ရောင်ချဖြစ်ခြင်းကို ပြောချင်ပါသေးသည်။ ကျွန်တော့်သားအကြီး တစ်ခါလည်ကျော်တော့ သားအမိသားအဖ ၃ယောက်သား ရန်ကုန်သို့ အလည်အပတ်သွားကြသည်။ ရန်ကုန်ရောက်တော့ ခင်သော်ဇင့်အဒေါ်ရှိရာ ရွှေဘုံသာလမ်း ရဲအရာရှိရိပ်သာမှာ တည်းကြသည်။ ထိုသို့ ရန်ကုန် ရောက်တုန်း ရောက်ခိုက် ရန်ကုန်ရှိ ကျွန်တော့် အမျိုးများရှိရာ တောင်ဥက္ကလာ ၇ရပ်ကွက်သို့ အလည်သွားကြသည်။ သူတို့က ဖိနပ်လုပ်ငန်းရှင်ဖြစ်သည်။ အဓိကထုတ်လုပ်တာက ဖိနပ်အမျိုးမျိုးဖြစ်၏။ ပုံစံတွေက အတော်လှပ ခေတ်မီသည်။ အသက် အရွယ် အမျိုးမျိုးအတွက် ပုံစံအမျိုးမျိုး ခွာအနိမ့်အမြင့် အမျိုးမျိုး အရောင်အသွေး…
Read Moreကြက်သားမှုန့်၊ ဟင်းချိုမှုန့်များ စားသုံးခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေး
မန္တလာ ဆရာမျိုး ကြက်သားမှုန့်၊ ဟင်းချိုမှုန့်၊ အရသာမှုန့်များသည် မြန်မာ့မီးဖိုချောင်များတွင် အလွန်အသုံးများလာသော အရသာဖြည့်ပစ္စည်းများ ဖြစ်ပါသည်။ ဟင်းတစ်ခွက်ကို အရသာပိုကောင်းစေရန်၊ ဟင်းရည်ချိုချိုလေး ဖြစ်စေရန်၊ အသားအရသာ ပိုထွက်စေရန် အသုံးပြုကြသည်။ သို့သော် “အရသာကောင်းစေသည်” ဆိုခြင်းနှင့် “ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းသည်” ဆိုခြင်းမှာ မတူပါ။ အဓိကသတိထားရမည့်အချက်မှာ ဆားဓာတ် Sodium များခြင်း ဖြစ်သည်။ WHO က လူကြီးတစ်ဦးအတွက် တစ်နေ့တာ ဆားစားသုံးမှုကို ၅ ဂရမ်ထက်နည်းစေရန် အကြံပြုထားသည်။ ၎င်းသည် လက်ဖက်ရည်ဇွန်း တစ်ဇွန်းမပြည့်တပြည့်ခန့်သာ ဖြစ်သည်။ ကြက်သားမှုန့်၊ ဟင်းချိုမှုန့်ဆိုတာ ဘာလဲ ကြက်သားမှုန့်ဟု ခေါ်သော်လည်း အများစုမှာ ကြက်သားအာဟာရပြည့်ဝသော အစားအစာမဟုတ်ပါ။ အဓိကအားဖြင့် ဟင်းလျာ၏ အရသာကို တိုးစေသော အရသာဖြည့်ပစ္စည်း ဖြစ်ပါသည်။ အထုပ်များတွင် ပါဝင်လေ့ရှိသည်များမှာ ဆား၊ MSG၊ သကြား၊ ကြက်သားအနံ့အရသာ၊…
Read More