ဆောင်းပါး – Page 2

စည်သွပ်ဘူးအစားအစာနှင့် ကျန်းမာရေး

မန္တလာ ဆရာမျိုး ယနေ့ခေတ်တွင် အလုပ်များပြားခြင်း၊ ခရီးသွားလာရခြင်းနှင့် အစားအစာများကို အချိန်ကြာမြင့်စွာ သိမ်းဆည်း ထားလိုခြင်းတို့ကြောင့် စည်သွပ်ဘူးအစားအစာများကို နေရာအနှံ့ အသုံးပြုလာကြသည်။ ငါးသေတ္တာ၊ အသားဘူး၊ နို့ဆီဘူး၊ ပဲဘူး၊ သစ်သီးဘူး၊ ဟင်းသီးဟင်းရွက်ဘူးနှင့် အသင့်စားဟင်းလျာဘူးများသည် ဝယ်ယူရလွယ်ကူပြီး ချက်ပြုတ်ချိန်ကိုလည်း သက်သာစေသည်။ သို့သော် စည်သွပ်ဘူးအစားအစာများသည် ကျန်းမာရေးအတွက် အမြဲတမ်း မကောင်းဟု ယူဆခြင်းနှင့် ဘူးထဲတွင် ထည့်ထားသမျှ အစားအစာတိုင်းကို စိတ်ချစွာ စားသုံးနိုင်သည်ဟု ထင်ခြင်းတို့သည် နှစ်မျိုးစလုံး မမှန်ကန်ပါ။ စည်သွပ်ဘူးအစားအစာ၏ ကျန်းမာရေးအကျိုးသက်ရောက်မှုမှာ အစားအစာအမျိုးအစား၊ ပါဝင် ပစ္စည်းများ၊ ထုတ်လုပ်ပုံ၊ ဘူး၏အခြေအနေနှင့် စားသုံးသည့်ပမာဏတို့အပေါ် မူတည်နေသည်။ စည်သွပ်ဘူးပြုလုပ်ရာတွင် အစားအစာများကို သန့်ရှင်းစွာ ပြင်ဆင်ပြီး ဘူးအတွင်းသို့ ထည့်ကာ လေလုံအောင် ပိတ်၍ သတ်မှတ်အပူချိန်ဖြင့်…

ရုပ်ရည်ကြည့်ကောင်းနေဖို့ အလှပြင်ခြင်းထက် အရေးကြီးသော နေ့စဉ်အလေ့အကျင့်များ

1 week ago Editor Htein Lin

မန္တလာ ဆရာမျိုး လူတိုင်းက မိမိကိုယ်ကို ကြည့်ကောင်းချင်ကြသည်။ ကြည့်ကောင်းခြင်းဟုဆိုရာတွင် မျက်နှာလှပခြင်း၊ အသားအရေကောင်းမွန်ခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာအချိုးအစားပြေပြစ်ခြင်းတို့ကိုသာ ဆိုလိုခြင်းမဟုတ်ပါ။ ကျန်းမာသန်စွမ်းသော ကိုယ်ခန္ဓာ၊ လန်းဆန်းတက်ကြွသော မျက်နှာအမူအရာ၊ သန့်ရှင်းသပ်ရပ်သော အသွင်အပြင်နှင့် မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုရှိခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်လာသည့်အခါမှ လူတစ်ယောက်၏ အလှသည် ပိုမိုပေါ်လွင်လာခြင်းဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ရေရှည်ကြည့်ကောင်းနေလိုသူတစ်ဦးအတွက် ဈေးကြီးသော အလှကုန်များ၊ အဝတ်အစားများထက် နေ့စဉ်နေထိုင်မှုပုံစံက ပို၍အရေးကြီးသည်။ အခြေခံအကျဆုံးအချက်တစ်ခုမှာ ကိုယ်ခန္ဓာအတွက် လိုအပ်သည့် ရေဓာတ်ကို လုံလောက်စွာရရှိစေခြင်းဖြစ်သည်။ သို့သော် “ရေများများသောက်လေလေ ကောင်းလေလေ” ဟူ၍ မယူဆသင့်ပါ။ လူတစ်ဦးနှင့်တစ်ဦး အသက်အရွယ်၊ ကိုယ်အလေးချိန်၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှု၊ ရာသီဥတုနှင့် ကျန်းမာရေးအခြေအနေတို့ မတူကြသဖြင့် ရေလိုအပ်ချက်လည်း မတူနိုင်ပါ။ ပူပြင်းသောရာသီတွင် ချွေးထွက်များသူများ၊ လေ့ကျင့်ခန်းပြုလုပ်သူများသည် ရေပိုမိုလိုအပ်နိုင်သည်။ ရေဓာတ်လုံလောက်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ ပုံမှန်လုပ်ငန်းဆောင်တာများအတွက်…

သတိမပြုမိသော ကျန်းမာရေးအန္တရာယ်

1 week ago Editor Htein Lin

မန္တလာ ဆရာမျိုး ယနေ့ခေတ် လူနေမှုဘဝတွင် ပလပ်စတစ် (Plastic ပလတ်စတစ်) သည် နေရာတိုင်းတွင် တွေ့မြင်ရသော ပစ္စည်းတစ်မျိုးဖြစ်လာသည်။ စျေးဝယ်သည့်အခါ အသုံးပြုသော အိတ်မှအစ၊ ရေသန့်ဘူး၊ အစားအသောက်ဘူး၊ ခွက်၊ ဇွန်း၊ ပန်းကန်၊ အစားအသောက်ထုပ်ပိုးပစ္စည်းများအထိ ပလပ်စတစ်ကို နေ့စဉ်မပြတ် အသုံးပြုနေကြသည်။ အထူးသဖြင့် မြန်မာနိုင်ငံတွင် မုန့်ဟင်းခါး၊ အုန်းနို့ခေါက်ဆွဲ၊ ဟင်းရည်၊ ဆီပြန်ဟင်း၊ ကြာဇံဟင်းခါး၊ လက်ဖက်ရည်ပူ၊ ကော်ဖီပူ၊ ပဲပြုတ်၊ အသားဟင်း စသည့် ပူပူနွေးနွေး အစားအသောက်များကို ပလပ်စတစ်အိတ်ထဲ တိုက်ရိုက်ထည့်ပေးခြင်းသည် သာမန်မြင်ကွင်းတစ်ခု ဖြစ်နေပြီဖြစ်သည်။ လူအများစုက “တစ်ခါတလေထည့်တာပဲ ဘာမှမဖြစ်နိုင်ဘူး” ဟု ထင်မြင်ကြသော်လည်း သိပ္ပံပညာရှင်များကမူ ပလပ်စတစ်အမျိုးအစား၊ အပူချိန်၊ အသုံးပြုသည့်အချိန်နှင့် အစားအသောက်၏ အမျိုးအစားပေါ် မူတည်၍ ပလပ်စတစ်ထဲရှိ ဓာတုပစ္စည်းအချို့သည် အစားအသောက်ထဲသို့ ရွှေ့ပြောင်းဝင်ရောက်နိုင်ကြောင်း (Chemical migration ဓာတုပစ္စည်း…

သူတို့အိမ် အခန်း (၂၀၃)

1 week ago Editor Htein Lin

ဆူးငှက် ၁၀သိန်းနှင့် ငါးကြင်းခေါင်း ရှာပုံတော် —————————————– တကယ်တော့ ကိုမြင့်ဆွေဆီ ဖုန်းဆက်စဉ်က ကျွန်တော့် ခေါင်းထဲတွင် ကိန်းဂဏန်းနှင့် ပတ်သက်၍ ၂မျိုးထဲပဲရှိသည်။ ကိုအောင်မင်းက ကူညီမည်ဆိုသော ၃သိန်းနှင့် မြို့သစ်ထဲမှာဆိုလျှင် မြေလေးတစ်ကွက် ရနိုင်သော ၁၀သိန်း ဟူသည့် ဂဏန်း၂လုံးပဲ ဖြစ်သည်။ ထို့ကြောင့် ကိုမြင့်ဆွေက သူကူညီမည်၊ မင်းဘယ်လောက် လိုသလဲ ပြောပါဟု ဆိုသောအခါ ထိုဂဏန်း၂လုံးပဲ ခေါင်းထဲရှိနေတာမို့ မရဲတရဲ အားနာပါးနာနှင့် ရှေ့မျက်နှာ နောက်ထားကာ နှုတ်ဖျားမှ ဂဏန်းတစ်လုံးကို အထစ်ထစ်အငေါ့ငေါ့ အသံထွက်လိုက်မိသည်။ “၃သိန်းလောက်ပါ အစ်ကို” ဟူလို။ သည်တော့ ကိုမြင့်ဆွေက “အေး အဲ့ဒီ၃သိန်း မင်းလက်ထဲကို အမြန်ရောက်ပြီသာ အောက်မေ့လိုက်တော့၊ ဘာမှ စိတ်ပူမနေနဲ့ ဟုတ်လား” ဟု ဆိုတော့မှ ရင်ထဲက အလုံးကြီး ကျသွားတော့၏။…

လူ့ဘောင်သစ်ဆီသို့ မျှော်ရည်ခြင်း

1 week ago Editor Htein Lin

MT(VOM) တကယ်လို့ ညဉ့်နက်သန်းခေါင်ယံမှာ လမ်းမတွေပေါ် လျှောက်သွားရင်း လေထဲမှာ လွင့်မျောနေတဲ့ တော်လှန်ရေး သီချင်းသံကို ကြားရရင်၊ ဒါမှမဟုတ် လက်ကိုင်ဖုန်း မျက်နှာပြင်ငယ်လေးတွေပေါ်မှာ အရင်းရှင်စနစ်ရဲ့ အက်ကြောင်းတွေကို လှောင်ပြောင်သရော်ထားတဲ့ စာသားတွေကို ဖတ်ရရင် ၊ တူတံစဉ် ၊ ကြယ်နီ ၊ Anarchy အမှတ်တံဆိပ် wallpaper တွေ တွေ့ရရင် မအံ့သြ လိုက်ပါနဲ့။ကမ္ဘာကြီးဟာ တစ်ခါပြန်ပြီး နိုးထလာနေပြီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ဒီတစ်ကြိမ် နိုးထမှုကတော့ စက်ရုံအလုပ်ရုံတွေရဲ့ မီးခိုးခေါင်းတိုင်တွေအောက်က မဟုတ်ဘဲ၊ နည်းပညာခေတ်ရဲ့ အယ်လ်ဂိုရီသမ် (Algorithm) တွေကြားက ဖြစ်ပါတယ်။ ဒီအချက်ကိုပဲ Gen Z Socialism (ဂျင်န်ဇီး ဆိုရှယ်လစ်ဇင်) လို့ ခေါ်ရမယ် ထင်ပါတယ်။ သမိုင်းဆိုတာ အဆောက်အဦးတစ်ခုလိုပါပဲ။ အုတ်မြစ်မရှိဘဲ အမိုးကို ဆောက်လို့မရသလို၊ မာ့က်စ်နဲ့ လီနင်တို့ရဲ့…

နေ့စဉ်ဘဝမှာ ကျန်းမာနေဖို့ လွယ်ကူတဲ့ အလေ့အကျင့် ၅ ချက်

1 week ago Editor Htein Lin

မန္တလာ ဆရာမျိုး ကျန်းမာရေးကောင်းဖို့ဆိုတာ ဈေးကြီးတဲ့ အားဆေးတွေ သောက်ရမယ်၊ အစားအသောက်တွေကို တင်းတင်းကျပ်ကျပ် ထိန်းရမယ်၊ Gym မှာ နာရီပေါင်းများစွာ လေ့ကျင့်ရမယ်လို့ မဆိုလိုပါဘူး။ တကယ်တော့ ကျန်းမာရေးကောင်းခြင်းဟာ နေ့စဉ်ဘဝမှာ လုပ်နိုင်တဲ့ ရိုးရှင်းတဲ့ အလေ့အကျင့်လေးတွေကို မှန်မှန်လုပ်နိုင်ခြင်းနဲ့ ပိုပြီး သက်ဆိုင်ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် အိပ်ရေးဝဝအိပ်ခြင်း၊ အာဟာရမျှတစွာစားခြင်း၊ ရေလုံလောက်စွာသောက်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားခြင်းနဲ့ စိတ်ကျန်းမာရေးကို ဂရုစိုက်ခြင်း ဆိုတဲ့ အချက် ၅ ချက်ကို နေ့စဉ်ဘဝမှာ အလေ့အကျင့်ဖြစ်အောင် လုပ်နိုင်ရင် ကျန်းမာရေးအတွက် အခြေခံကောင်းတစ်ခု ရရှိလာနိုင်ပါတယ်။ ပထမဆုံးက အိပ်စက်ခြင်း (Sleep) ဖြစ်ပါတယ်။ လူကြီးအများစုဟာ တစ်ညကို ၇ နာရီမှ ၉ နာရီခန့် အိပ်စက်ဖို့ လိုအပ်ပါတယ်။ အိပ်ချိန်တစ်ခုတည်းကိုသာ အာရုံစိုက်တာထက် နေ့တိုင်း အိပ်ချိန်၊ နိုးချိန်ကို အတတ်နိုင်ဆုံး မှန်မှန်ထားနိုင်ဖို့ကလည်း အရေးကြီးပါတယ်။…

အခန်း (၂၀၂)

2 weeks ago Editor Htein Lin

ဆူးငှက် ငွေငန်းက အစ်ကိုကြီး ————————— မုံရွာက ကျွန်တော်တို့ ဆွေမျိုးဖြစ်သည့် ဦးအောင်ဘော်နှင့် ဒေါ်ဒေါ်သန်းတို့အကြောင်း အရင်က ကျွန်တော် ရေးဖူးခဲ့ ပါသည်။ သူတို့က ငွေငန်းဆေးဆိုးပန်းရိုက်နှင့် ယက်ကန်းရုံပိုင်ရှင် ဖြစ်သည်။ သားသမီး ၇ဦးရှိရာ အကြီးဆုံးကိုမြင့်ဆွေက ကျွန်တော်တို့ ဆွေမျိုးများထဲတွင် ကနဦးဆုံး တက္ကသိုလ်ဘွဲ့ဖြစ်သည်။ သူ တက္ကသိုလ်ကျောင်းသား ဖြစ်မှ ကျွန်တော်က မြင်ဖူးသည်။ သူက မန္တလေးတက္ကသိုလ်တွင် ၁၉၆၃ခုနှစ်မှ ၁၉၆၇ခုနှစ် အောက်တိုဘာအထိ အောင်မင်္ဂလာဆောင် အခန်း ၁၁၁ တွင် အဆောင်နေ ရူပဗေဒ ကျောင်းသား။ ကျွန်တော်က ဒက္ခိဏဝံ ဦးပဏ္ဏဝံကျောင်းက မူလတန်းကျောင်းသား မျှသာ။ စနေတနင်္ဂနွေနေ့လိုမျိုး ကျောင်းပိတ်ရက်တွင် ကိုမြင့်ဆွေက စိုင်ပြွန်ဝင်းထဲရှိ အဒေါ်ဖြစ်သူ ဒေါ်ဒေါ်အုန်းရင်နှင့် ဦးကြီးချိုတို့ထံ လာလည်သည်။ ဝင်းထဲမှာလည်း…

Social Media ကို ပညာရေးတွင် အသုံးချရေး

2 weeks ago Editor Htein Lin

မန္တလာ ဆရာမျိုး ယနေ့ခေတ်သည် Digital Age (ဒစ်ဂျစ်တယ်ခေတ်) ဖြစ်သည်။ လူတို့၏ ဆက်သွယ်ရေး၊ စီးပွားရေး၊ ကျန်းမာရေး၊ ဖျော်ဖြေရေးတို့တွင် နည်းပညာ၏အခန်းကဏ္ဍ ကြီးမားလာသကဲ့သို့ ပညာရေးနယ်ပယ်တွင်လည်း သိသာထင်ရှားစွာ ပြောင်းလဲလာသည်။ အထူးသဖြင့် Social Media (လူမှုကွန်ရက်မီဒီယာ) သည် လူငယ်များ၏ နေ့စဉ်ဘဝနှင့် ခွဲခြားမရလောက်အောင် နီးကပ်လာပြီဖြစ်သည်။ Facebook, YouTube, TikTok, Telegram နှင့် အခြားလူမှုကွန်ရက်များကို လူငယ်အများစု နေ့စဉ်အသုံးပြုနေကြသည်။ ထို့ကြောင့် Social Media ကို ပညာရေး၏ရန်သူတစ်ခုအဖြစ်သာ မြင်နေမည့်အစား လူငယ်များ ရှိနေပြီးသားနေရာသို့ ပညာရေးကို ယူဆောင်သွားနိုင်မည့် နည်းလမ်းတစ်ခုအဖြစ် စဉ်းစားသင့်လာပြီဖြစ်သည်။ ယခင်က ပညာသင်ယူခြင်းဆိုသည်မှာ ကျောင်း၊ စာသင်ခန်း၊ ဆရာနှင့် စာအုပ်တို့ကို အဓိကအခြေခံခဲ့ရသည်။ သိလိုသည့်အကြောင်းအရာတစ်ခုရှိလျှင် စာကြည့်တိုက်တွင် စာအုပ်ရှာဖတ်ရသည်။ ဆရာထံ မေးမြန်းရသည်။ သင်တန်းတက်ရသည်။ ယနေ့တွင်တော့…

ကုလသမဂ္ဂ သံတမန်စစ်မြေပြင်

2 weeks ago Editor Htein Lin

MT(VOM) ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ‘သံတမန်အရည်အချင်းစစ် ကော်မတီ’ (Credentials Committee) ဆိုတာ စာရွက်စာတမ်းတွေ စစ်ဆေးတဲ့ ရုံးလုပ်ငန်းအဖွဲ့ငယ်လေးတစ်ခုဖြစ်ပေမဲ့ သမိုင်းရဲ့ အလှည့်အပြောင်းတွေ၊ တိုင်းပြည်တွေရဲ့ ကံကြမ္မာ မုန်တိုင်းထန်ချိန်တွေမှာတော့ ဒီကော်မတီဟာ နိုင်ငံတွေ ဓားမဆွဲဘဲ သွေးမထွက်ဘဲ အပြိုင်အဆိုင် ကစားကြတဲ့ သံတမန်စစ်မျက်နှာရဲ့ အချက်အချာ ဖြစ်လာတတ်ပါတယ်။ ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံရဲ့ လုပ်ထုံးလုပ်နည်း စည်းမျဉ်းအမှတ် ၂၇၊ ၂၈ နဲ့ ၂၉ အရ အထွေထွေညီလာခံ သက်တမ်းသစ်တစ်ခု (နှစ်စဉ် စက်တင်ဘာလ) စတင်တိုင်း ဒီကော်မတီကို ဖွဲ့စည်းရပါတယ်။ ကော်မတီမှာ အဖွဲ့ဝင် ၉ နိုင်ငံ ပါဝင်ပြီး ကုလသမဂ္ဂ အထွေထွေညီလာခံ ဥက္ကဋ္ဌရဲ့ အဆိုပြုချက်အရ မဲခွဲရွေးချယ်ကြတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပုံမှန်အားဖြင့်တော့ အမေရိကန်၊ တရုတ်နဲ့ ရုရှားတို့လို အင်အားကြီးနိုင်ငံတွေဟာ ဒီကော်မတီထဲမှာ အမြဲတမ်းလိုလို ပါဝင်နေတတ်ပါတယ်။သူတို့ရဲ့…

မသိသူထံမှ ‘Hi’ တစ်လုံး ရောက်လာသောအခါ

2 weeks ago Editor Htein Lin

မန္တလာ ဆရာမျိုး ယနေ့ခေတ်တွင် လူတိုင်းနီးပါး လက်ကိုင်ဖုန်းကိုင်ကြပြီး Viber, Messenger, Telegram စသည့် ဆက်သွယ်ရေး App များကို နေ့စဉ်အသုံးပြုနေကြသည်။ မိသားစု၊ မိတ်ဆွေ၊ လုပ်ဖော်ကိုင်ဖက်များနှင့် ဆက်သွယ်ရန် အလွန်အဆင်ပြေသကဲ့သို့ လူမသိသူမသိများနှင့်လည်း အလွယ်တကူ ဆက်သွယ်နိုင်လာသည်။ နည်းပညာ၏ အကျိုးကျေးဇူးများ များပြားသလောက် ယင်းနည်းပညာကို အသုံးချ၍ လူများကို လိမ်လည်ငွေကြေးရယူသူများလည်း တစ်နေ့တခြား များပြားလာနေသည်။ တစ်နေ့တွင် Viber မှ မသိသောဖုန်းနံပါတ်တစ်ခုက “Hi” “မင်္ဂလာပါ” “စကားပြောလို့ရမလား” “မိတ်ဆွေဖြစ်ချင်လို့ပါ” “ဒီနံပါတ်ကို မှားပို့မိတာပါ” “မိတ်ဆွေတစ်ယောက်ရဲ့ နံပါတ်ထင်လို့ ဆက်သွယ်မိတာပါ” ဟု စာတစ်ကြောင်း ရောက်လာနိုင်သည်။ ကြည့်လိုက်လျှင် ဘာမှထူးခြားပုံမရ။ သာမန်နှုတ်ဆက်စကားလေးတစ်ခွန်းသာ ဖြစ်သည်။ မိမိကလည်း လူမှုရေးအရ “Hi” ဟု ပြန်ဖြေလိုက်မိနိုင်သည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ် အွန်လိုင်းလိမ်လည်မှုအချို့သည် ထိုကဲ့သို့ ဘာမျှမထူးခြားသော…