MT(VOM)
စစ်ပွဲရဲ့ အနိဋ္ဌာရုံတွေ၊ နိုင်ငံရေးကစားကွက်တွေနဲ့ ပြည်သူတွေရဲ့ သွေး၊ ချွေး၊ မျက်ရည်တွေကြားကနေ ကမ္ဘာ့အလယ်မှာ မတ်မတ်ရပ်တည်နိုင်ခဲ့တဲ့ ဗီယက်နမ်ရဲ့ ဇာတ်လမ်းက ကျနော်တို့ နိုင်ငံလိုနိုင်ငံမျိုးအတွက် တကယ့်ကို အတုယူစရာပါ။ ဗီယက်နမ် ဟာ မာ စရာရှိရင် သံမဏိထက်မာပြီး ပျော့ပြောင်းဖို့လိုရင် ပျားဖယောင်း လိုပျော့ပြောင်းတဲ့ သဘာဝရှိတဲ့ နိုင်ငံလို့ပြောရမှာပါ။ ပြင်သစ် ကို စစ်နိုင်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံ၊ အမေရိကန်တွေ ကို ဝရုန်းသုန်းကား ထွက်ပြေးအောင် မောင်းထုတ် နိုင်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံ၊ တရုတ် နဲ့ နင်လားငါလား စစ်တိုက်ခဲ့တဲ့ နိုင်ငံ ၊ ဗီယက်နမ်ကွန်မြူနစ်ပါတီ ဟာ ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ကို ကိုယ့်တိုင်းပြည် နဲ့ အကိုက်ညီဆုံးဖြစ်အောင် ကျင့်သုံးပြီး တိုင်းပြည်ကို ကယ်တင်ခဲ့တဲ့ပါတီ၊ အဲ့ဒီလို နိုင်ငံ ကိုလေ့လာကြည့်ဖို့လိုပါလိမ့်မယ်။
ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအလွန်ကာလ (၁၉၇၅-၁၉၈၅)
၁၉၇၅ ခုနှစ် ဧပြီလ ၃၀ ရက်မှာ မြောက်ဗီယက်နမ်တပ်တွေ ဆိုင်ဂုံမြို့ထဲကို တင့်ကားတွေနဲ့ ဝင်ရောက်လာပြီးနောက် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာခဲ့တဲ့ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲကြီး ပြီးဆုံးသွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ စစ်နိုင်တဲ့ ကွန်မြူနစ်အစိုးရ ရင်ဆိုင်ရတဲ့ လက်တွေ့ဘဝက အောင်ပွဲခံရသလောက် မချိုမြိန်ခဲ့ပါဘူး။
တောင်နဲ့ မြောက် ပေါင်းစည်းပြီး တည်ဆောက်လိုက်တဲ့ ဗီယက်နမ်ဆိုရှယ်လစ်သမ္မတနိုင်ငံဟာ ကြေမွနေတဲ့ အိုးအိမ်တိုက်တာတွေ၊ ဗုံးဒဏ်ကြောင့် စိုက်ပျိုးလို့မရတော့တဲ့ လယ်ယာမြေတွေ၊ အမေရိကန်တွေ ဖြန်းခဲ့တဲ့ ဓာတုဆိပ်ရည် (Agent Orange) ကြောင့် ပျက်စီးနေတဲ့ သဘာဝပတ်ဝန်းကျင်တွေကိုပဲ အမွေရခဲ့တာပါ။
ဒီကြားထဲ အစိုးရသစ်က စီးပွားရေးကို ဆိုဗီယက်ပုံစံ “အတိုင်း ဗဟိုကနေ အကုန်ချုပ်ကိုင်ဖို့ ကြိုးစားခဲ့တယ်။ ပုဂ္ဂလိကပိုင် စက်ရုံ၊ အလုပ်ရုံတွေကို ပြည်သူပိုင်သိမ်းတယ်၊ လယ်သမားတွေကိုလည်း တစ်ဦးချင်းစိုက်ပျိုးခွင့်မပေးဘဲ သမားရိုးကျ “စုပေါင်းလယ်ယာစနစ်” (Collectivization) ထဲ သွတ်သွင်းခဲ့ပါတယ်။ရလဒ်ကတော့ ဆိုးလှပါတယ်။ လယ်သမားတွေဟာ ကိုယ်ပိုင်မဟုတ်တဲ့အတွက် စိုက်ပျိုးချင်စိတ် ကုန်ခမ်းသွားပြီး စိုက်ပျိုးထုတ်လုပ်မှု အဆမတန် ကျဆင်းသွားခဲ့ပါတယ်။ ဆန်စပါး အဓိကထွက်တဲ့ ဗီယက်နမ်နိုင်ငံဟာ ပြည်ပကနေ ဆန်ပြန်သွင်းရတဲ့ဘဝ ရောက်ခဲ့ရသလို၊ ငွေကြေးဖောင်းပွမှုဟာ ၇၀၀ ရာခိုင်နှုန်းအထိ တက်သွားပြီး ပြည်သူတွေဟာ ရိက္ခာဝေစုကတ်ပြားလေးတွေနဲ့ အငတ်ဘေးကို ရင်ဆိုင်ခဲ့ကြရပါတယ်။
လှေစီးဒုက္ခသည်များ (Boat People)
စီးပွားရေး အကျပ်အတည်းနဲ့အတူ နိုင်ငံရေးအရ စိစစ်ဖိနှိပ်မှုတွေကြောင့် ၁၉၇၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေရဲ့ အကုန်ကနေ ၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေအထိ ဗီယက်နမ်ပြည်သူတွေဟာ မျှော်လင့်ချက်မဲ့ တုန်လှုပ်ခဲ့ကြရပါတယ်။ အထူးသဖြင့် စစ်ရှုံးခဲ့တဲ့ တောင်ဗီယက်နမ်ဘက်က လူတွေ၊ စီးပွားရေးလုပ်ငန်းရှင်တွေနဲ့ ပညာတတ်တွေဟာ တိုင်းပြည်ထဲမှာ ဆက်နေရင် အသက်ရှင်ဖို့ လမ်းမမြင်တော့တဲ့အဆုံး ပင်လယ်ပြင်ကို လှေငယ်လေးတွေနဲ့ အသက်စွန့် ဖြတ်ကျော်ဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့ကြပါတယ်။
ဒါဟာ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ ထင်ရှားတဲ့ “Boat People” (လှေစီးဒုက္ခသည်များ) အရေးအခင်းပါပဲ။ လူပေါင်းသိန်းချီဟာ ဟောင်းနွမ်းစုတ်ပြတ်နေတဲ့ ငါးဖမ်းလှေတွေပေါ် တိုးဝှေ့စီးနင်းပြီး မလေးရှား၊ ထိုင်း၊ ဟောင်ကောင် စတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေရဲ့ ဒုက္ခသည်စခန်းတွေဆီ ဦးတည်ခဲ့ကြတယ်။
သူတို့ရဲ့ ခရီးလမ်းက ကဗျာမဆန်ခဲ့ပါဘူး။ ရာသီဥတုဆိုးဝါးမှုကြောင့် ပင်လယ်ပြင်မှာ လှေမှောက်တာ၊ ရေဓာတ်ခမ်းခြောက်တာတွေအပြင် ထိုင်းပင်လယ်ကွေ့က ရက်စက်ကြမ်းကြုတ်တဲ့ ပင်လယ်ဓားပြတွေရဲ့ လုယက်၊ သတ်ဖြတ်၊ မုဒိမ်းကျင့်မှုကို ခံခဲ့ကြရတယ်။ ကမ္ဘာ့ကုလသမဂ္ဂရဲ့ ခန့်မှန်းချက်တွေအရ လှေစီးဒုက္ခသည်စုစုပေါင်းရဲ့ ၁၀ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၂၅ ရာခိုင်နှုန်းအထိဟာ ပင်လယ်ပြင်မှာတင် အသက်ပျောက်ခဲ့ကြရရှာပါတယ်။ဒီဖြစ်ရပ်ကြောင့် ဗီယက်နမ်ဟာ ကမ္ဘာ့အလယ်မှာ ပုံရိပ်အတော်ဆိုးသွားခဲ့ရသလို၊ နိုင်ငံအတွက် အဖိုးတန်တဲ့ ဦးနှောက်နဲ့ လုပ်အားတွေ အစုလိုက်အပြုံလိုက် ဆုံးရှုံးခဲ့ရပါတယ်။
အိမ်နီးချင်း တရုတ်နှင့် ဖြစ်ပွားခဲ့သော စစ်ပွဲ(၁၉၇၉)
ပြည်တွင်းမှာ ငတ်မွတ်ခေါင်းပါးမှုတွေ ရင်ဆိုင်နေရတဲ့ကြားထဲကတင် နိုင်ငံတကာရေးရာ ပထဝီနိုင်ငံရေး ကစားကွက်တွေကြောင့် ဗီယက်နမ်ဟာ နောက်ထပ် သွေးမြေကျစစ်ပွဲတစ်ခုထဲ ကျရောက်ခဲ့ရပြန်ပါတယ်။ ၁၉၇၈ ခုနှစ် ဒီဇင်ဘာလမှာ ဗီယက်နမ်တပ်တွေဟာ အိမ်နီးချင်း ကမ္ဘောဒီးယားနိုင်ငံထဲ ဝင်ရောက်ကျူးကျော်ပြီး ပြည်သူသန်းချီကို သတ်ဖြတ်နေတဲ့ ပိုပေါ့ရဲ့ “ခမာနီ” (Khmer Rouge) အစိုးရကို ဖြုတ်ချခဲ့ပါတယ်။
ဒါကို ခမာနီရဲ့ နောက်ခံ တရုတ်နိုင်ငံက ဒေါသတကြီး တုံ့ပြန်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၉၇၉ ခုနှစ် ဖေဖော်ဝါရီလ ၁၇ ရက်မှာ တရုတ်ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေးတပ်မတော် (PLA) အင်အားအလုံးအရင်းဟာ ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်း နယ်စပ်ကို ဖြတ်ကျော်ပြီး “ဗီယက်နမ်ကို သင်ခန်းစာပေးဖို့” စစ်စတင်ဆင်နွှဲခဲ့ပါတယ်။
တရုတ်-ဗီယက်နမ် စစ်ပွဲဟာ တစ်လလောက်ပဲ ကြာမြင့်ခဲ့တဲ့ ရက်တိုစစ်ပွဲဖြစ်ပေမဲ့ အသေအပျောက် အလွန်များခဲ့ပါတယ်။ တရုတ်တပ်တွေ ပြန်ဆုတ်သွားတဲ့အခါ ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းက နယ်စပ်မြို့တွေ၊ မီးရထားလမ်းတွေ၊ လမ်းတံတားတွေနဲ့ သတ္တုတွင်းတွေဟာ မြေလှန်ဖျက်ဆီးခြင်း ခံခဲ့ရတယ်။
စစ်ပွဲကြောင့် ဗီယက်နမ်ဟာ ဆိုဗီယက်ယူနီယံရဲ့ စစ်ရေး၊ စီးပွားရေးအကူအညီအပေါ် လုံးလုံးလျားလျား ပိုမှီခိုသွားရပြီး၊ စစ်စရိတ်ကြီးမားလွန်းမှုကြောင့် တိုင်းပြည်ရဲ့ စီးပွားရေးဟာ အောက်ခြေအထိ လုံးဝကို ပြိုလဲသွားခဲ့ရပါတယ်။
ဒွိုင်းမွိုင်း (Doi Moi) အလှည့်အပြောင်းနှင့် အမေရိကန်နှင့် ပြန်လည်သင့်မြတ်ခြင်း
၁၉၈၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေရဲ့ အလယ်မှာတော့ ဗီယက်နမ်ခေါင်းဆောင်ပိုင်းဟာ ရွေးချယ်စရာ လမ်းမရှိတော့မှန်း သိသာလာပါတယ်။ တိုင်းပြည်က မွဲပြာကျနေပြီ၊ ပြည်သူတွေ အငတ်ဘေးဆိုက်နေပြီ။ ဒီနေရာမှာ ၁၉၈၆ ခုနှစ် ကွန်မြူနစ်ပါတီရဲ့ ဆဌမအကြိမ်မြောက် ညီလာခံမှာ ထွက်ပေါ်လာတဲ့ “ဒွိုင်းမွိုင်း” (Doi Moi – ဆန်းသစ်တီထွင်ခြင်း) မူဝါဒဟာ ဗီယက်နမ်ကို သေတွင်းကနေ ကယ်တင်လိုက်တဲ့ မဟာဗျူဟာ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
”ဒွိုင်းမွိုင်း” ရဲ့ အနှစ်သာရကတော့ နိုင်ငံရေးအရ ကွန်မြူနစ်ပါတီကပဲ တစ်ပါတီစနစ်နဲ့ ဆက်လက်ချုပ်ကိုင်ထားမယ်၊ ဒါပေမဲ့ စီးပွားရေးမှာတော့ ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ကို စွန့်လွှတ်ပြီး ဈေးကွက်စီးပွားရေးစနစ် (Market-oriented Economy) ကို ခွင့်ပြုမယ်ဆိုတဲ့ သဘောပါ။ စုပေါင်းလယ်ယာစနစ်ကို ဖျက်သိမ်းပြီး လယ်သမားတွေကို ကိုယ်ပိုင်စိုက်ပျိုးခွင့်၊ ကိုယ်ပိုင်ရောင်းချခွင့် ပေးလိုက်တဲ့အခါ ဗီယက်နမ်ရဲ့ ဆန်စပါးထုတ်လုပ်မှုဟာ အံ့ဩစရာကောင်းလောက်အောင် တစ်ဟုန်ထိုး တက်လာပြီး နှစ်အနည်းငယ်အတွင်းမှာတင် ကမ္ဘာ့ တတိယအကြီးဆုံး ဆန်တင်ပို့တဲ့ နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ပြည်တွင်းပြုပြင်ပြောင်းလဲမှုတင်မကဘဲ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးနဲ့ ချိတ်ဆက်ဖို့ လိုအပ်နေတာကိုလည်း ဗီယက်နမ်က သဘောပေါက်ပါတယ်။ ထိုစဉ်က ရန်သူဟောင်း အမေရိကန်ကလည်း စီးပွားရေးပိတ်ဆို့ထားဆဲပါ။
နိုင်ငံရေးမှာ ထာဝရမိတ်ဆွေ၊ ထာဝရရန်သူဆိုတာမရှိဘူး၊ထာဝရ အကျိုးစီးပွားသာရှိတယ် ဆိုသလိုပဲ၊ဗီယက်နမ်ဟာ အတိတ်က နာကျည်းချက်တွေကို ဘေးဖယ်ထားပြီး အမေရိကန်နဲ့ သံတမန်ရေးအရ ပြန်လည်စကားပြောဖို့ ကြိုးစားခဲ့ပါတယ်။ ဗီယက်နမ်စစ်ပွဲအတွင်း ပျောက်ဆုံးသွားတဲ့ အမေရိကန်စစ်သည် (MIA) တွေရဲ့ ရုပ်အလောင်းတွေကို ရှာဖွေဖော်ထုတ်ပေးရာမှာ အပြည့်အဝ ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်ပြခဲ့ပါတယ်။
ဒီလိုနဲ့ ၁၉၉၄ ခုနှစ်မှာ အမေရိကန်သမ္မတ ဘီလ်ကလင်တန်က ဗီယက်နမ်အပေါ် ချမှတ်ထားတဲ့ စီးပွားရေးပိတ်ဆို့မှုတွေကို ကန့်သတ်ချက်မရှိ ရုပ်သိမ်းပေးခဲ့ပြီး၊ ၁၉၉၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လမှာတော့ နှစ်နိုင်ငံ သံတမန်ဆက်ဆံရေးကို တရားဝင် ပြန်လည်စတင်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါဟာ ဗီယက်နမ်အတွက် ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး စီးပွားရေးဈေးကွက်ကြီးဆီကို သွားမယ့် တံခါးကြီး ဝုန်းခနဲ ပွင့်သွားရခြင်းပဲ ဖြစ်ပါတယ်။
စစ်အေးအလွန်ကာလ စီးပွားရေးနှင့် အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်လာခြင်း
၁၉၉၁ ခုနှစ်မှာ ဗီယက်နမ်ရဲ့ မဟာမိတ်ကြီး ဆိုဗီယက်ယူနီယံကြီး ပြိုကွဲသွားတဲ့အခါ ဗီယက်နမ်ဟာ စီးပွားရေးအရ အကြီးအကျယ် နာကျင်ခဲ့ရသေးပေမဲ့ “ဒွိုင်းမွိုင်း” ကြောင့် ခြေလှမ်းမှန်နေပါပြီ။ ဗီယက်နမ်ဟာ “နိုင်ငံအားလုံးနဲ့ မိတ်ဆွေဖြစ်ချင်တယ်” ဆိုတဲ့ ဘက်မလိုက် နိုင်ငံခြားရေးမူဝါဒကို ကျင့်သုံးပြီး ဒေသတွင်း ပူးပေါင်းဆောင်ရွက်မှုကို အားစိုက်ခဲ့ပါတယ်။
၁၉၉၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၂၈ ရက်နေ့ဟာ ဗီယက်နမ်သမိုင်းရဲ့ နောက်ထပ် မှတ်တိုင်တစ်ခုပါ။ သူတို့ဟာ အာဆီယံ (ASEAN) အဖွဲ့ကြီးရဲ့ သတ္တမမြောက် အဖွဲ့ဝင်နိုင်ငံ ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။ ကွန်မြူနစ်နိုင်ငံတစ်နိုင်ငံအနေနဲ့ အရင်းရှင်ဝါဒကို ကျင့်သုံးတဲ့ အိမ်နီးချင်းနိုင်ငံတွေကြားထဲ ဝင်ဆံ့သွားတာဟာ အင်မတန် ထူးခြားတဲ့ ခြေလှမ်းပါ။
အာဆီယံထဲ ဝင်လိုက်တဲ့အတွက် အာဆီယံလွတ်လပ်သော ကုန်သွယ်မှုဒေသ (AFTA) ရဲ့ အကျိုးကျေးဇူးကို ခံစားရပြီး ကုန်သွယ်ရေးစည်းကြပ်ခွန်တွေ လျော့ကျသွားပါတယ်။ ဒါတင်မကဘဲ အာဆီယံအဖွဲ့ဝင်ဖြစ်ခြင်းက နိုင်ငံတကာ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံသူတွေကို “ဗီယက်နမ်ဟာ အန္တရာယ်မရှိတော့ဘူး၊ တည်ငြိမ်တဲ့ နိုင်ငံဖြစ်သွားပြီ” ဆိုတဲ့ စိတ်ချရမှု (Credibility) ကို ပေးလိုက်သလို ဖြစ်စေခဲ့လို့ နိုင်ငံခြားရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှု (FDI) တွေ ရေအိုင်ထဲ ဖားပြုတ်တွေ ခုန်ဆင်းသလို အလုံးအရင်းနဲ့ ဝင်လာပါတော့တယ်။
အရှေ့တောင်အာရှကျားအသစ်တစ်ကောင်
ဗီယက်နမ်ခေါင်းဆောင်တွေရဲ့ အမြော်အမြင်က ဘာလဲဆိုတော့ လယ်ယာစိုက်ပျိုးရေးတင်မကဘဲ စက်မှုနိုင်ငံ (Industrialized Nation) ဖြစ်အောင် မဖြစ်ဖြစ်အောင် ပြောင်းလဲမယ်ဆိုတဲ့ ဗျူဟာပါပဲ။ သူတို့မှာ အသက် ၂၀၊ ၃၀ အရွယ် ကုန်ထုတ်လုပ်နိုင်စွမ်းရှိတဲ့ လူငယ်လုပ်သားအင်အား (Demographic Dividend) သန်းနဲ့ချီ ရှိနေတာကို အကောင်းဆုံး အသုံးချခဲ့ပါတယ်။
ပထမတော့ အခြေခံအထည်ချုပ်လုပ်ငန်း၊ ဖိနပ်လုပ်ငန်းတွေနဲ့ စတင်ခဲ့ပြီး နောက်ပိုင်းမှာ နည်းပညာမြင့် စက်မှုကဏ္ဍ (High-tech Manufacturing) ဘက်ကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ ကူးပြောင်းခဲ့ပါတယ်။ အထူးသဖြင့် ၂၀၁၀ ပြည့်လွန်နှစ်တွေမှာ တရုတ်နိုင်ငံရဲ့ လုပ်အားခတွေ ကြီးမြင့်လာတာ၊ တရုတ်-အမေရိကန် ကုန်သွယ်ရေးစစ်ပွဲတွေ ဖြစ်လာတာကြောင့် ကမ္ဘာ့ကော်ပိုရေးရှင်းကြီးတွေဟာ တရုတ်နိုင်ငံတစ်ခုတည်းအပေါ် မှီခိုမနေတော့ဘဲ “China Plus One” ဗျူဟာအရ စက်ရုံတွေကို ဗီယက်နမ်ဘက် ရွှေ့လာကြပါတယ်။
တောင်ကိုရီးယားက ဆမ်ဆောင်း (Samsung) ကုမ္ပဏီကြီးဆိုရင် သူတို့ရဲ့ စမတ်ဖုန်း ထက်ဝက်ကျော်ကို ဗီယက်နမ်မှာပဲ ထုတ်လုပ်ပါတော့တယ်။ အလားတူပဲ အိုင်ဖုန်း (iPhone) တွေ တပ်ဆင်တဲ့ ဖောက်စ်ကွန် (Foxconn)၊ ကွန်ပျူတာ ချစ်ပ်ပြား ထုတ်လုပ်တဲ့ အင်တဲလ် (Intel) လို ကမ္ဘာ့နည်းပညာဘီလူးကြီးတွေဟာ ဗီယက်နမ်မြောက်ပိုင်းက ဘာခ်နန် (Bac Ninh) နဲ့ ထိုင်ငုယင် (Thai Nguyen) လို ပြည်နယ်တွေကို စက်မှုဗဟိုချက်မကြီးတွေအဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒီလိုနဲ့ ဗီယက်နမ်ဟာ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေးပညာရှင်တွေကြားထဲမှာ သမိုင်းဝင် အာရှကျားကြီးလေးကောင် (တောင်ကိုရီးယား၊ ထိုင်ဝမ်၊ စင်ကာပူ၊ ဟောင်ကောင်) ပြီးရင် နောက်ထပ် ထွက်ပေါ်လာတဲ့ “အရှေ့တောင်အာရှကျားအသစ်” (The Next Asian Tiger) အဖြစ် သတ်မှတ်ခြင်း ခခံခဲ့ရပါတယ်။
ယနေ့ခေတ် ဗီယက်နမ်
ယနေ့ခေတ် ဗီယက်နမ်နိုင်ငံဟာ ဟိုချီမင်းစီးတီးနဲ့ ဟနွိုင်းမြို့ကြီးတွေရဲ့ ကောင်းကင်ယံမှာ မိုးမျှော်တိုက်ကြီးတွေ၊ ရေပြာရောင်မှန်စီရွှေချ အဆောက်အအုံကြီးတွေနဲ့ ဝေဝေဆာဆာ ရှိနေပါပြီ။ လူဦးရေ သန်း ၁၀၀ နီးပါး ရှိလာတဲ့အပြင်၊ ကမ္ဘာ့စီးပွားရေး ပျက်ကပ်တွေ၊ ကပ်ရောဂါဘေးတွေကြားထဲမှာတင် နှစ်စဉ် စီးပွားရေးတိုးတက်မှုနှုန်း (GDP Growth) ကို ၆ ရာခိုင်နှုန်းကနေ ၇ ရာခိုင်နှုန်းဝန်းကျင် ပုံမှန်ထိန်းထားနိုင်တဲ့ ကမ္ဘာ့အနည်းငယ်သော နိုင်ငံတွေထဲက တစ်နိုင်ငံပါ။
ဗီယက်နမ်ဟာ ဥရောပသမဂ္ဂနဲ့ ချုပ်ဆိုထားတဲ့ EVFTA၊ အာရှ-ပစိဖိတ်ဒေသက CPTPP နဲ့ RCEP လို ကမ္ဘာ့အကြီးဆုံး လွတ်လပ်သောကုန်သွယ်မှုသဘောတူစာချုပ် (FTA) ပေါင်းများစွာကို ချုပ်ဆိုထားပြီး ကမ္ဘာ့ထောက်ပံ့ရေးကွင်းဆက် (Global Supply Chain) မှာ မရှိမဖြစ် အရေးပါတဲ့ နေရာကို ရောက်နေပါပြီ။
သမိုင်းဆိုတာ သင်ခန်းစာယူဖို့ပါပဲ။ ဗီယက်နမ်ရဲ့ သမိုင်းက ဘာကို သက်သေပြသွားလဲဆိုတော့— တိုင်းပြည်တစ်ခုဟာ ဘယ်လောက်ပဲ စစ်ပွဲတွေကြောင့် ညစ်ထေးစုတ်ပြတ်ပြီး ပြာပုံဘဝ ရောက်ခဲ့ရပါစေ… အုပ်ချုပ်သူတွေက ကိုယ်ကျိုးစွန့်ပြီး မူဝါဒမှန်မှန်ကန်ကန် ချမှတ်မယ်၊ ပြည်သူတွေက ဇွဲလုံ့လရှိရှိနဲ့ ရုန်းကန်မယ်၊ ပြီးတော့ အတိတ်က ရန်ငြိုးတွေကို ဘေးဖယ်ပြီး ကမ္ဘာကြီးကို ရဲရဲဝံ့ဝံ့ တံခါးဖွင့် ကြိုဆိုရဲတဲ့ သတ္တိရှိမယ်ဆိုရင်… ဘယ်လိုချောက်နက်ထဲကမဆို ရွှေရောင်တောက်တဲ့ အနာဂတ်ဆီကို အရောက်လှမ်းနိုင်တယ်ဆိုတာပါပဲ။
MT(VOM)
Ref
[၁] Beresford, M. (1988). Vietnam: Politics, Economics and Society. London: Pinter.
[၂] Robinson, W. C. (1998). Terms of Refuge: The Indochinese Exodus & the International Response. London: Zed Books.
[၃] Zhang, X. (2015). Deng Xiaoping’s Long War: The Military Conflict between China and Vietnam, 1979-1991. Chapel Hill: University of North Carolina Press.
[၄] World Bank. (2020). The Doi Moi Reforms and Vietnam’s Economic Miracle. Washington, DC: World Bank Group.
[၅] Thayer, C. A. (1996). Vietnam in ASEAN: Pluralism, Domestic Politics and Foreign Policy. Missing Link.
[၆] McKinsey & Company. (2021). The new faces of the Asian economy: Vietnam’s manufacturing rise. McKinsey Report.
