MT(VOM)
နိုင်ငံတစ်ခုရဲ့ ဒီမိုကရေစီစနစ် ရှင်သန်နိုးကြားဖို့ဆိုရင် နိုင်ငံရေးပါတီတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အဓိကကျပါတယ်။ ကမ္ဘာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းကို ပြန်ကြည့်ရင် နိုင်ငံရေးပါတီတွေကို ဖွဲ့စည်းပုံနဲ့ ဦးတည်ချက်အပေါ် မူတည်ပြီး အဓိကအားဖြင့် ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြုပါတီ (Personality-based Party) နဲ့ လမ်းစဉ်ဗဟိုပြုပါတီ (Ideology-based Party) ဆိုပြီး နှစ်မျိုးခွဲခြားနိုင်ပါတယ်။
ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြုနိုင်ငံရေးပါတီ (Personality-based Party)
ဒီလိုပါတီမျိုးဟာ ထက်မြက်တဲ့၊ လူထုထောက်ခံမှု အပြည့်အဝရထားတဲ့ ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ သြဇာတိက္ကမ (Charisma) ပေါ်မှာပဲ လုံးလုံးလျားလျား အခြေခံ တည်ဆောက်ထားတာ ဖြစ်ပါတယ်။ ပါတီရဲ့ မူဝါဒထက် ခေါင်းဆောင်ရဲ့ စကား၊ ခေါင်းဆောင်ရဲ့ လမ်းညွှန်ချက်ကပဲ အရာရာကို ဆုံးဖြတ်ပါတယ်။ အားသာချက်ကတော့ အရေးကြုံချိန်မှာ လူထုကို ချက်ချင်း စည်းရုံးလှုံ့ဆော်နိုင်စွမ်း မြင့်မားတာ ဖြစ်ပြီး၊ အားနည်းချက်ကတော့ အဲဒီခေါင်းဆောင် မရှိတော့ရင် ပါတီပါ ပြိုကွဲသွားတတ်တာပါပဲ။
လမ်းစဉ်ဗဟိုပြုနိုင်ငံရေးပါတီ (Ideology-based Party)
ဒီပါတီမျိုးကတော့ တစ်ဦးတစ်ယောက်ရဲ့ အရှိန်အဝါထက် ပါတီက ကိုင်စွဲထားတဲ့ ဝါဒ၊ မူဝါဒနဲ့ ရေရှည်ရည်မှန်းချက် (ဥပမာ- ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒ ၊ကွန်မြူနစ်ဝါဒ ၊ လစ်ဘရယ်ဝါဒ၊ ကွန်ဆာဗေးတစ်ဝါဒ) အပေါ်မှာ အခြေခံပါတယ်။ ခေါင်းဆောင်တွေ ဘယ်လောက်ပဲ ပြောင်းပြောင်း ပါတီရဲ့ လမ်းစဉ်ကတော့ ဆက်ရှိနေတာမို့ ရေရှည်ခိုင်မာမှု ရှိပါတယ်။ ဥပမာအားဖြင့် အမေရိကန်က ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီနဲ့ ရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီ၊ ဗြိတိန်က ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီနဲ့ လေဘာပါတီတို့ဟာ လမ်းစဉ်ဗဟိုပြုပါတီတွေ ဖြစ်ကြပါတယ်။
နိုင်ငံရေးပါတီတွေ ကမ္ဘာမှာ ဘယ်တုန်းက၊ ဘယ်မှာ စတင်ပေါ် ပေါက်လာသလဲ
ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေးပါတီတွေဟာ ၁၉ ရာစု အစောပိုင်းမှာ ဗြိတိန် (ယူကေ) နဲ့ အမေရိကန်ပြည်ထောင်စု တို့မှာ စတင် အမြစ်တွယ် ပေါ်ပေါက်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
တကယ်တော့ ၁၇ ရာစုနဲ့ ၁၈ ရာစု ဗြိတိန်ပါလီမန်ထဲမှာကတည်းက “ဝှစ်ဂ် (Whigs)” နဲ့ “တိုရီ (Tories)” ဆိုတဲ့ နိုင်ငံရေးအုပ်စုတွေ ရှိခဲ့ပေမဲ့ အဲဒီတုန်းကတော့ အခြေခံ လူတန်းစားတွေကို စည်းရုံးတဲ့ ပါတီပုံစံမျိုး မဟုတ်ဘဲ အထက်တန်းလွှာတွေရဲ့ အုပ်စုဖွဲ့မှုသာ ဖြစ်ခဲ့ပါတယ်။ ၁၈၃၂ ခုနှစ် ဗြိတိန်ရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲစနစ် ပြုပြင်ပြောင်းလဲမှု (Reform Act 1832) နောက်ပိုင်း မဲပေးခွင့်ရှိသူတွေ ပိုများလာတဲ့အခါကျမှ လူထုကို စနစ်တကျ စည်းရုံးလှုံ့ဆော်တဲ့ ခေတ်သစ်နိုင်ငံရေးပါတီတွေအဖြစ် ဗြိတိန်ရဲ့ ကွန်ဆာဗေးတစ်ပါတီနဲ့ လစ်ဘရယ်ပါတီတွေ ပီပီပြင်ပြင် ပေါ်ထွက်လာခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
နိုင်ငံတကာ နိုင်ငံရေးပါတီများ သမိုင်းအကျဉ်း
နိုင်ငံရေးပါတီတွေရဲ့ သမိုင်းကြောင်းဟာ ဒီမိုကရေစီ စနစ်တိုးတက်ပြောင်းလဲလာမှုနဲ့ တိုက်ရိုက်သက်ဆိုင်နေပါတယ်။
အမေရိကန် စနစ်
အမေရိကန်မှာ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက် ဖက်ဒရယ်စနစ်ကို လိုလားသူတွေနဲ့ ပြည်နယ်အာဏာကို ပိုလိုလားသူတွေကြား အခြေအတင်ဖြစ်ရာကနေ ပါတီစနစ် စတင်ခဲ့ပါတယ်။ နောက်ပိုင်းမှာရီပတ်ဘလစ်ကန်ပါတီနဲ့ ဒီမိုကရက်တစ်ပါတီဆိုတဲ့ နှစ်ပါတီစနစ်ဟာ အမေရိကန်နိုင်ငံရေးကို ယနေ့အထိ စိုးမိုးထားဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ဥရောပ စနစ်
ဥရောပတိုက်မှာတော့ စက်မှုတော်လှန်ရေး ပေါ်ပေါက်လာပြီးနောက် အလုပ်သမားလူတန်းစားတွေရဲ့ အကျိုးစီးပွားကို ကာကွယ်ဖို့ ဆိုရှယ်ဒီမိုကရက်တစ် ပါတီတွေနဲ့ လေဘာပါတီတွေ အားကောင်းမောင်းသန် ပေါ်ထွက်လာခဲ့ပါတယ်။
ပါတီစုံမှ ပါတီတစ်ပါတီစနစ်သို့
၂၀ ရာစု အစောပိုင်း ကွန်မြူနစ်ဝါဒနဲ့ ဖက်ဆစ်ဝါဒတွေ ထွန်းကားလာတဲ့အခါမှာတော့ ဆိုဗီယက်ယူနီယံ၊ ဂျာမနီနဲ့ အီတလီတို့မှာ ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ပါတီစုံစနစ် မဟုတ်တော့ဘဲ အာဏာရှင်ဆန်တဲ့ ပါတီတစ်ပါတီတည်းကသာ နိုင်ငံကို ချုပ်ကိုင်တဲ့ စနစ်တွေ သမိုင်းတစ်ကွေ့မှာ ပေါ်ပေါက်ခဲ့ဖူးပါတယ်။
ရွေးကောက်ပွဲက ပေါ်လာတဲ့ အာဏာရှင်
”ဒီမိုကရေစီနည်းကျ ရွေးကောက်ပွဲ ကျင်းပလိုက်ရင်ပဲ အာဏာရှင်စနစ် ချုပ်ငြိမ်းသွားရောလား” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းဟာ နိုင်ငံရေးသိပ္ပံမှာ အမြဲတမ်း သတိထားစရာ သင်ခန်းစာတစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။ ကမ္ဘာ့သမိုင်းမှာ ပြည်သူတွေရဲ့ မဲနဲ့ တရားဝင် အာဏာရလာပြီးမှ အာဏာရှင်အဖြစ် ပြောင်းလဲသွားခဲ့တဲ့ သာဓကတွေ ရှိပါတယ်။
အထင်ရှားဆုံး ဥပမာကတော့ ဂျာမနီက အဒေါ့ဖ် ဟစ်တလာ (Adolf Hitler) ပါပဲ။ ၁၉၃၂-၃၃ ခုနှစ်တွေမှာ ဟစ်တလာရဲ့ နာဇီပါတီဟာ ဂျာမနီ ရွေးကောက်ပွဲတွေမှာ မဲအများဆုံးရရှိပြီး တရားဝင် အစိုးရဖွဲ့ခွင့် ရခဲ့တာပါ။ အာဏာရခါစမှာ ဟစ်တလာဟာ ဝန်ကြီးချုပ် (Chancellor) အဖြစ် တရားဝင် ကျမ်းသစ္စာဆိုခဲ့ပေမဲ့၊ အာဏာလက်ထဲရောက်တာနဲ့ အရေးပေါ်အခြေအနေ ကြေညာချက်တွေ၊ ဥပဒေတွေကို အသုံးချပြီး အတိုက်အခံတွေကို နှိပ်ကွပ်ကာ မိမိကိုယ်ကိုယ် အကြွင်းမဲ့ အာဏာရှင် (Führer) အဖြစ် ပြောင်းလဲပစ်ခဲ့ပါတယ်။
ဒါ့အပြင် ယနေ့ခေတ် ကမ္ဘာ့နိုင်ငံအချို့မှာလည်း ရွေးကောက်ပွဲကို အပေါ်ယံ ပုံစံပြကျင်းပပြီး ပြည်သူ့ဆန္ဒထက် အာဏာတည်မြဲရေးအတွက် ဥပဒေတွေကို စိတ်ကြိုက်ပြင်ဆင်ကာ အုပ်ချုပ်နေတဲ့ “ရွေးကောက်ခံ အာဏာရှင်” (Elective Dictatorship/Illiberal Democracy) ပုံစံမျိုးစုံကို တွေ့မြင်နေရဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
မြန်မာ့ရှုထောင့်မှ ကြည့်ခြင်း
မြန်မာ့နိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာ ခေတ်အဆက်ဆက် ပေါ်ပေါက်ခဲ့တဲ့ ပါတီကြီးတွေကို အဓိက အမျိုးအစား နှစ်ခုအောက်မှာ ဒီလို ခွဲခြားသုံးသပ်နိုင်ပါတယ်။ပထမဆုံး လေ့လာကြည့်မှာ ဖဆပလ (ဖက်ဆစ်ဆန့်ကျင်ရေး ပြည်သူ့လွတ်မြောက်ရေး အဖွဲ့ချုပ်) ပါ။ဖဆပလဟာ စတင်တည်ထောင်ခါစမှာ ဗိုလ်ချုပ်အောင်ဆန်းရဲ့ ဦးဆောင်မှု၊ တိုင်းပြည်လွတ်လပ်ရေးဆိုတဲ့ တိကျတဲ့ “လမ်းစဉ်” အောက်မှာ အမျိုးသားတပ်ဦးကြီးအဖြစ် စည်းစည်းလုံးလုံး ရှိခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လွတ်လပ်ရေးရပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ ပါတီဟာ ခေါင်းဆောင်ကြီးတွေရဲ့ သြဇာအာဏာအပြိုင်အဆိုင်အပေါ် အခြေခံတဲ့ “ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြု” ပုံစံဘက်ကို ပိုယိမ်းလာပြီး နောက်ဆုံးမှာ ဦးနုရဲ့ သန့်ရှင်း (နုတင်) နဲ့ ဦးဗဆွေ၊ ဦးကျော်ငြိမ်းတို့ရဲ့ တည်မြဲဖဆပလ (ဆွေငြိမ်း)ဆိုပြီး ပုဂ္ဂိုလ်စွဲတွေကြောင့်ပဲ ဖဆပလကြီး နှစ်ခြမ်းကွဲခဲ့ရပါတယ်။
နောက်ထပ်ပါတီ တစ်ခုကတော့ မြန်မာ့နိုင်ငံရေးမှာ ချန်လှပ်ခဲ့လို့ မရတဲ့ သက်တမ်းအရှည်ဆုံး နဲ့ အခု အထိ ပုံစံ တစ်မျိုးနဲ့ ရပ်တည်နေဆဲဗမာပြည်ကွန်မြူနစ်ပါတီ (ဗကပ) ပါပဲ။ ဗကပ ဟာ မြေပေါ်ကာလ သက်တမ်း အရမ်းတိုပါတယ်။ ၁၉၄၅ ခုနှစ် ပါတီရဲ့ဒုတိယကွန်ဂရက် ကာလ ကနေ ၁၉၄၈ ခုနှစ် မတ်လ ၂၈ ရက်နေ့ထိပဲ ပါတီရဲ့ မြေပေါ်ကာလ တရားဝင်ပါတီဘဝ လို့ သတ်မှတ်နိုင်ပါတယ်။
ဗကပဟာ သဘောတရားရေးအရ မာ့က်စ်-လင်နင်ဝါဒကို အသေအချာကိုင်စွဲထားတဲ့ “လမ်းစဉ်ဗဟိုပြုပါတီ” စစ်စစ် ဖြစ်ပါတယ်။ လွတ်လပ်ရေးမတိုင်ခင်နဲ့ လွတ်လပ်ရေးရပြီးစ မြေပေါ်ပါတီအဖြစ် လှုပ်ရှားခွင့်ရခဲ့တဲ့ ကာလတွေ (ဥပမာ- ၁၉၄၇ တိုင်းပြုပြည်ပြုလွှတ်တော် ရွေးကောက်ပွဲ ကာလများ) မှာ ဗကပဟာ ခေါင်းဆောင်ထက် ဝါဒဖြန့်ချိရေးနဲ့ လူတန်းစားလမ်းစဉ်ကို ရှေ့တန်းတင်ပြီး ရွေးကောက်ပွဲ ယန္တရားထဲ ဝင်ရောက်ယှဉ်ပြိုင်ခဲ့တာ ဖြစ်ပါတယ်။
နောက်ထပ်ပါတီကြီးတစ်ခုကတော့ မြန်မာ့ဆိုရှယ်လစ်လမ်းစဉ်ပါတီ – မဆလပါတီပါပဲ။
မဆလဟာ ၁၉၆၂ ခုနှစ် တပ်မတော်က အာဏာသိမ်းပြီးနောက် မြန်မာ့နည်းမြန်မာ့ဟန် ဆိုရှယ်လစ်ဝါဒကို လမ်းညွှန်မြေပုံအဖြစ် ကိုင်စွဲခဲ့တဲ့အတွက် ပုံသဏ္ဌာန်အားဖြင့် “လမ်းစဉ်ဗဟိုပြု” လို့ ထင်ရပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ ပါတီဥက္ကဋ္ဌကြီး ဦးနေဝင်း တစ်ဦးတည်းရဲ့ အမိန့်နဲ့ အကြွင်းမဲ့အာဏာအပေါ်မှာပဲ လည်ပတ်ခဲ့တာမို့ စစ်အာဏာရှင်စနစ်ကို ဝါဒဗန်းပြ ဖုံးအုပ်ထားတဲ့ “ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြုပါတီ” သာ ဖြစ်ခဲ့ပြီး ဥက္ကဋ္ဌကြီး အာဏာလက်လွှတ်ရချိန်မှာ ပါတီလည်း သက်တမ်းကုန်သွားခဲ့ပါတယ်။
၁၉၈၈ အလွန် ပါတီစုံခေတ်ပြန်ရောက်တဲ့ အခါနိုင်ငံရေးပါတီတွေ အပြိုင်းအရိုင်းပေါ်လကြပေမဲ့
NLD (အမျိုးသားဒီမိုကရေစီအဖွဲ့ချုပ်) က သာလျှင် အင်အားအကောင်းဆုံး၊ မြန်မာ့နိုင်ငံရေး ကို အလွှမ်းမိုးဆုံးပါတီလို့ပြောနိုင်ပါတယ်။
NLD ဟာ ဒီမိုကရေစီနဲ့ လူ့အခွင့်အရေးဆိုတဲ့ ခိုင်မာတဲ့ “လမ်းစဉ်” ရှိသလို၊ တစ်ဖက်မှာလည်း လူထုခေါင်းဆောင် ဒေါ်အောင်ဆန်းစုကြည်ရဲ့ သြဇာတိက္ကမ အပေါ် လုံးလုံးလျားလျား အမှီပြုခဲ့ရတဲ့ “ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြု” အသွင်သဏ္ဌာန်လည်း အလွန်အားကောင်းတဲ့ ပါတီဖြစ်ပါတယ်။ ပါတီရဲ့ ရွေးကောက်ပွဲအောင်နိုင်မှုတွေဟာ ခေါင်းဆောင်ရဲ့ ပုံရိပ်အပေါ် များစွာတည်မှီနေတာ တွေ့ရပါတယ်။
၂၀၁၀ ခုနှစ် အသွင်ကူးပြောင်းရေးကာလ မှာ လူမှုရေးအသင်း ဘဝ ကနေ နိုင်ငံရေးပါတီ အဖြစ်အသွင်ပြောင်းလာတဲ့USDP (ပြည်ထောင်စုကြံ့ခိုင်ရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးပါတီ) ဟာ အခု ၂၀၂၅ ရွေးကောက်ပွဲ အနိုင်ရပါတီဖြစ်လာပါတယ်။
USDP ကတော့ နိုင်ငံတော်အေးချမ်းသာယာရေးနှင့် ဖွံ့ဖြိုးရေးကောင်စီ (နဝတ/နအဖ) စစ်အစိုးရရဲ့ အသွင်ပြောင်း ကြံ့ခိုင်ရေးအသင်းကနေ ပေါ်ပေါက်လာတာ ဖြစ်ပါတယ်။ သူတို့ကတော့ အမျိုးသားရေးဝါဒနဲ့ စစ်တပ်ဦးဆောင်မှုကို လမ်းစဉ်အဖြစ် ကိုင်စွဲထားပေမဲ့ လက်တွေ့မှာတော့ စစ်ဗိုလ်ချုပ်ဟောင်း ခေါင်းဆောင်ကြီးတွေရဲ့ သြဇာညှိနှိုင်းမှုအပေါ်မှာပဲ ရပ်တည်ရတဲ့ ပါတီမျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
ဒေသတွင်း နိုင်ငံရေးပါတီများ
ခေတ်သစ်ပါတီစနစ်ဟာ အနောက်နိုင်ငံတွေမှာ စတင်ခဲ့ပေမဲ့ အာရှဒေသရဲ့ နိုင်ငံရေးသမိုင်းမှာလည်း စိတ်ဝင်စားစရာ ပုံစံကွဲတွေ ရှိလာခဲ့ပါတယ်။
စင်ကာပူရဲ့ PAP (People’s Action Party)ပါတီဟာ ကမ္ဘာမှာ လမ်းစဉ်နဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးကို အအောင်မြင်ဆုံး ပေါင်းစပ်နိုင်ခဲ့တဲ့ ပါတီတစ်ခုပါ။ လီကွမ်ယု (Lee Kuan Yew) ဆိုတဲ့ ပြတ်သားတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရည်အပေါ် အခြေခံခဲ့ပေမဲ့ တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ “အရည်အချင်းအလိုက် နေရာပေးမှု (Meritocracy)”၊ “ခြစားမှု ကင်းစင်ရေး” နဲ့ “စီးပွားရေး ဖွံ့ဖြိုးတိုးတက်ရေး” ဆိုတဲ့ လမ်းစဉ်တွေကို အင်စတီကျူးရှင်းအဖြစ် စနစ်တကျ ချမှတ်နိုင်ခဲ့ပါတယ်။ ဒါကြောင့် လီကွမ်ယု ကွယ်လွန်သွားခဲ့ပေမဲ့ PAP ပါတီဟာ ဒီနေ့အထိ စင်ကာပူကို ဆက်လက် အုပ်ချုပ်နိုင်ဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
အိန္ဒိယ နိုင်ငံ က Congress ပါတီ (အမျိုးသားကွန်ဂရက်) ဟာ လွတ်လပ်ရေးကြိုးပမ်းမှု လမ်းစဉ်နဲ့ စတင်ခဲ့ပေမဲ့ နောက်ပိုင်းမှာ နေရူး-ဂန္ဒီ မိသားစု (အင်ဒီရာ ဂန္ဒီ၊ ရာဂျစ် ဂန္ဒီ စသဖြင့်) ရဲ့ ပုံရိပ်ကိုပဲ အဓိက အားကိုးရတဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြု/မိသားစုဗဟိုပြု ပါတီအသွင် ပြောင်းလဲသွားခဲ့ပါတယ်။
BJP ပါတီ (Bharatiya Janata Party) ကတော့ လက်ရှိ အာဏာရပါတီဖြစ်ပြီး ဟိန္ဒူအမျိုးသားရေးဝါဒ (Hindutva) ကို အသည်းအသန် ကိုင်စွဲထားတဲ့ လမ်းစဉ်ဗဟိုပြုပါတီ ဖြစ်ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ဝန်ကြီးချုပ် မိုဒီရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေး ဆွဲဆောင်မှု အလွန်ကြီးမားနေပေမဲ့ ပါတီရဲ့ နောက်ကွယ်မှာတော့ လမ်းစဉ်ကို ထိန်းကျောင်းတဲ့ RSS လို ခိုင်မာတဲ့ အဖွဲ့အစည်းယန္တရားကြီး ရှိနေပါတယ်။
အင်ဒိုနီးရှားက Golkar ပါတီဟာ မြန်မာ့မဆလပါတီလိုပဲ အာဏာရှင် သမ္မတ ဆူဟာတိုရဲ့ ခရိုနီတွေ၊ စစ်တပ်နဲ့ နိုင်ငံ့ဝန်ထမ်းတွေကို စုစည်းပြီး တည်ဆောက်ခဲ့တဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြု အာဏာရှင်ပါတီ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ ထူးခြားချက်က ဆူဟာတို ပြုတ်ကျသွားပြီးနောက်ပိုင်းမှာတော့ ပါတီဟာ ပုဂ္ဂိုလ်စွဲကနေ ရုန်းထွက်ပြီး နည်းပညာရှင်တွေ ဦးဆောင်တဲ့ လမ်းစဉ်ဗဟိုပြု ပါတီအဖြစ် အသွင်ပြောင်းကာ ဒီမိုကရေစီစနစ်သစ်မှာ ယနေ့အထိ ရွေးကောက်ပွဲတွေ ဝင်ပြိုင်ပြီး ရှင်သန်နေနိုင်ဆဲ ဖြစ်ပါတယ်။
ထိုင်းနိုင်ငံရေးကတော့ “ပုဂ္ဂိုလ်ဗဟိုပြု” အလွန်ဆန်ပါတယ်။ အထင်ရှားဆုံးကတော့ ဝန်ကြီးချုပ်ဟောင်း သက်ဆင် ရှင်နာဝပ် (Thaksin Shinawatra) ပါပဲ။ သက်ဆင်ရဲ့ ပုဂ္ဂိုလ်ရေးဩဇာကြောင့် ပုထိုင်းပါတီ (Pheu Thai) အပါအဝင် သူ့ရဲ့ အရိပ်အောက်က ပါတီတွေဟာ ကျေးလက်လူထုရဲ့ ထောက်ခံမှုကို အမြဲရခဲ့ပါတယ်။ မကြာသေးမီကမှ လူငယ်တွေ ဦးဆောင်တဲ့ Move Forward (လက်ရှိ ပြည်သူ့ပါတီ – People’s Party) လို တော်လှန်ပြောင်းလဲရေး မူဝါဒကို အခြေခံတဲ့ လမ်းစဉ်ဗဟိုပြုပါတီ တွေ ပေါ်ထွက်လာပြီး ထိုင်းနိုင်ငံရေး အခင်းအကျင်းကို စိန်ခေါ်လာနိုင်တာ တွေ့ရပါတယ်။
မြန်မာရော နိုင်ငံတကာ သမိုင်းကြောင်းအရပါ နိုင်ငံရေးပါတီတစ်ခု သက်တမ်းရှည်ဖို့နဲ့ တိုင်းပြည်အတွက် အကျိုးပြုဖို့ဆိုရင် ခေါင်းဆောင်တစ်ယောက်ရဲ့ ဆွဲဆောင်မှု (Personality) တစ်ခုတည်းနဲ့တင် မလုံလောက်ပါဘူး။ ပါတီတွင်း ဒီမိုကရေစီ ကျင့်သုံးမှု၊ အဖွဲ့အစည်း အင်စတီကျူးရှင်း ခိုင်မာမှုနဲ့ ပြည်သူလူထု အမှန်တကယ် လိုလားတဲ့ မူဝါဒ လမ်းစဉ် (Ideology) တွေကို အုတ်မြစ်ချ တည်ဆောက်နိုင်မှသာ ခေါင်းဆောင် ပြောင်းလဲသွားရင်တောင် တိုင်းပြည်ကို ဆက်လက်သယ်ဆောင်သွားနိုင်မယ့် ပါတီစစ်စစ်တွေ ဖြစ်လာမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
MT(VOM)
ကိုးကား
(၁)ထင်အောင်ကျော် ရဲ့ အရှေ့တောင်အာရှနိုင်ငံများသမိုင်း
(၂)ဝင်းတင့်ထွန်း ရဲ့ ဗမာပြည်နိုင်ငံရေးပါတီများသမိုင်း
(၃)Wikipedia
