မန္တလာ ဆရာမျိုး
“အသက်က ဘယ်လောက်ရှိပြီလဲ”
ဤမေးခွန်းသည် လူတိုင်း တစ်ချိန်မဟုတ်တစ်ချိန် ကြုံတွေ့ရသည့် မေးခွန်းတစ်ခုဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် လူအများ ပို၍စိတ်ဝင်စားလာကြသည့် မေးခွန်းတစ်ခု ရှိသေးသည်။ “ဘာကြောင့် အသက်တူသူ နှစ်ယောက်ထဲမှာ တစ်ယောက်က ပိုနုပျိုပြီး နောက်တစ်ယောက်က ပိုအိုနေသလို မြင်ရတာလဲ” ဟူသော မေးခွန်း ဖြစ်သည်။
ကျွန်ုပ်တို့ပတ်ဝန်းကျင်တွင် အသက်ခြောက်ဆယ်ကျော်ရှိနေသော်လည်း လေးဆယ်ကျော်ခန့်သာ ထင်ရသူများ ကို တွေ့ဖူးကြသလို၊ အသက်လေးဆယ်မပြည့်သေးဘဲ မျက်နှာပေါ်တွင် အရေးအကြောင်းများ၊ အသားအရေ မွဲခြောက်မှု များ၊ ကိုယ်ဟန်အနေအထား ယိုယွင်းမှုများကြောင့် အသက်ထက် ပိုကြီးသလို မြင်ရသူများကိုလည်း တွေ့ရတတ်သည်။ အချို့က “မျိုးရိုးကောင်းလို့” ဟု ပြောကြပြီး၊ အချို့က “ပိုက်ဆံရှိလို့ Skin Care ကောင်းကောင်း သုံးနိုင်တာ” ဟု ထင်ကြသည်။ သို့သော် ဆေးပညာနှင့် သိပ္ပံသုတေသနများက ဖော်ပြထားသည်မှာ ထိုအရာနှစ်ခုတည်းက မဟုတ်ဘဲ နေ့စဉ်ရွေးချယ်နေသော လူနေမှုပုံစံ (Lifestyle) သည် အိုမင်းရင့်ရော်မှုနှုန်းအပေါ် အလွန်ကြီးမားသော သက်ရောက်မှု ရှိနေကြောင်း ဖြစ်သည်။
ဆေးပညာတွင် ပြက္ခဒိန်ပေါ်မှ အသက်ကို Chronological Age (အသက်အရွယ်) ဟု ခေါ်ပြီး၊ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း ဆဲလ်များ၊ ကိုယ်အင်္ဂါများနှင့် တစ်ရှူးများ၏ အမှန်တကယ် အိုမင်းမှုအခြေအနေကို Biological Age (ဇီဝအသက်) ဟု ခေါ်သည်။ လူနှစ်ယောက်သည် မွေးသက္ကရာဇ်တူနိုင်သော်လည်း Biological Age မတူနိုင်ပါ။ တစ်ယောက်၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် အသက်ထက် ပိုမိုကျန်းမာပြီး နုပျိုနေသလို၊ နောက်တစ်ယောက်၏ ခန္ဓာကိုယ်သည် အသက်ထက် ပိုမိုအိုမင်းနေတတ်သည်။ ထိုကွာခြားချက်ကို ဖန်တီးပေးနေသည်မှာ မိမိ၏ နေ့စဉ်အလေ့အကျင့်များ ဖြစ်သည်။
အိုမင်းခြင်းကို လုံးဝတားဆီးနိုင်သော ဆေးတစ်မျိုး၊ အစားအစာတစ်မျိုး၊ အလှကုန်တစ်မျိုး ယနေ့အထိ မရှိသေးပါ။ သို့သော် အိုမင်းရင့်ရော်မှုကို မြန်စေသော အကြောင်းရင်းများကို လျှော့ချနိုင်သည်။ အမှန်တကယ် နုပျိုသောသူများသည် အံ့ဖွယ်လျှို့ဝှက်ချက်တစ်ခု ရှိနေသောကြောင့် မဟုတ်ဘဲ နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေသော အလေ့အကျင့်ကောင်းများကြောင့် ဖြစ်ပါသည်။
အရေပြားသည် လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ အကြီးဆုံးအင်္ဂါဖြစ်သည်။ အသက်ကြီးလာသည်နှင့်အမျှ အရေပြားကို တင်းရင်းစေသော Collagen (ကော်လာဂျင်) နှင့် Elastin (အီလက်စတင်) ပမာဏများ လျော့နည်းလာသည်။ ထို့ကြောင့် အသားအရေသည် ပါးလာခြင်း၊ အရေးအကြောင်းများ ပေါ်လာခြင်း၊ လျော့တွဲလာခြင်းတို့ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဤဖြစ်စဉ်သည် သဘာဝဖြစ်စဉ်ဖြစ်သော်လည်း ဆေးလိပ်၊ နေရောင်ခြည်၊ အရက်၊ အိပ်ရေးမဝခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုနှင့် အာဟာရချို့တဲ့ခြင်းတို့ကြောင့် ပိုမိုမြန်ဆန်လာနိုင်သည်။
ထို့ကြောင့် နုပျိုသော အသွင်အပြင်ကို ထိန်းသိမ်းလိုပါက ပထမဆုံး စွန့်လွှတ်သင့်သည်မှာ ဆေးလိပ် ဖြစ်သည်။ ဆေးလိပ်သည် အဆုတ်ကင်ဆာနှင့် နှလုံးရောဂါ ဖြစ်စေသည်ကို လူတိုင်း သိကြသော်လည်း အရေပြားကိုလည်း ပြင်းထန်စွာ ထိခိုက်စေသည်ကို လူအနည်းငယ်သာ သတိထားမိကြသည်။ ဆေးလိပ်ကြောင့် သွေးကြောငယ်များ ကျဉ်းလာပြီး အရေပြားသို့ အောက်ဆီဂျင်နှင့် အာဟာရဓာတ် ရောက်ရှိမှု လျော့နည်းသွားသည်။ ထို့အပြင် Collagen ကို ဖျက်ဆီးပေးသော အင်ဇိုင်းများ ပိုမိုထွက်ရှိလာသဖြင့် အရေးအကြောင်းများ ပိုမြန်စွာ ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ဆေးလိပ်သောက်သူများ၏ မျက်နှာကို အနီးကပ်ကြည့်ပါက အသားအရေ မွဲခြောက်ခြင်း၊ နှုတ်ခမ်းတစ်ဝိုက် အရေးအကြောင်းများ များခြင်းနှင့် အသားအရေ တင်းရင်းမှု လျော့နည်းနေခြင်းတို့ကို တွေ့ရတတ်သည်။ ကိုယ်တိုင်မသောက်သော်လည်း ဆေးလိပ်ငွေ့ကို မကြာခဏ ရှူရှိုက်နေရခြင်းသည်လည်း အလားတူ ဆိုးကျိုးများ ဖြစ်စေနိုင်သည်။
နောက်ထပ် အရေးကြီးသော ရန်သူတစ်ဦးမှာ နေရောင်ခြည် ဖြစ်သည်။ နေရောင်ခြည်ထဲတွင် ပါဝင်သော ခရမ်းလွန်ရောင်ခြည် (Ultraviolet Radiation) သည် အရေပြားအိုမင်းရင့်ရော်မှု၏ အဓိကအကြောင်းရင်းများထဲမှ တစ်ခုဖြစ်ပြီး ယင်းကို Photoaging (နေရောင်ကြောင့် အိုမင်းခြင်း) ဟု ခေါ်ကြသည်။ နေလောင်ရုံသာ မဟုတ်ဘဲ အမည်းစက်များ၊ အရေးအကြောင်းများ၊ အသားအရေ လျော့တွဲခြင်းနှင့် အရေပြားကင်ဆာ ဖြစ်နိုင်ခြေကိုပါ မြင့်တက်စေနိုင်သည်။ ထို့ကြောင့် နေပူပြင်းချိန်တွင် မလိုအပ်ဘဲ အပြင်တွင် အချိန်ကြာကြာ မနေခြင်း၊ SPF ပါသော နေရောင်ကာလိမ်းဆေး အသုံးပြုခြင်း၊ ဦးထုပ်၊ ထီး၊ လက်ရှည်အင်္ကျီတို့ကို အသုံးပြုခြင်းသည် အရေပြား ကျန်းမာရေးအတွက် အလွန်အရေးကြီးသည်။
အရက် ကို အလွန်အကျွံ သောက်သုံးခြင်းသည်လည်း ခန္ဓာကိုယ်ကို ရေဓာတ်ဆုံးရှုံးစေပြီး အသားအရေကို ခြောက်သွေ့စေသည်။ အသည်း၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ထိခိုက်စေနိုင်သည့်အပြင် အိပ်စက်မှု အရည်အသွေးကိုလည်း လျော့ကျစေသည်။ အိပ်ရေးမဝသော မျက်နှာသည် နောက်တစ်နေ့တွင် လန်းဆန်းနေမည် မဟုတ်ပေ။ ထို့ကြောင့် အရက်လျှော့သောက်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအတွက်သာမက နုပျိုသော အသွင်အပြင် အတွက်လည်း အကျိုးရှိသည်။
လူအများသည် ဝိတ်ကျရန် အစာမစားဘဲ နေခြင်း၊ အမြန်ဝိတ်ချသည့် နည်းလမ်းများကို လိုက်နာခြင်းများ ပြုလုပ်တတ်ကြသည်။ သို့သော် Yo-yo Dieting ဟုခေါ်သော ဝိတ်ကျလိုက်၊ ပြန်တက်လိုက် အခြေအနေသည် အရေပြားကို လျော့တွဲစေပြီး မျက်နှာ၏ အဆီလွှာများကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ ကျန်းမာသော ခန္ဓာကိုယ်သည် အလွန်ပိန်ခြင်း သို့မဟုတ် အလွန်ဝခြင်း မဟုတ်ဘဲ ရေရှည်ထိန်းသိမ်းနိုင်သော ကိုယ်အလေးချိန်ဖြစ်ကြောင်း သတိပြုသင့်သည်။
အစားအသောက်သည်လည်း အသားအရေကို ပြောင်းလဲစေနိုင်သည်။ သကြားဓာတ်များသော အစားအစာများ ကို အလွန်အကျွံ စားသုံးခြင်းသည် Advanced Glycation End Products (AGEs) များကို တိုးပွားစေပြီး Collagen ကို ပျက်စီးစေနိုင်ကြောင်း လေ့လာမှုများက ဖော်ပြထားသည်။ ထို့ကြောင့် ဟင်းသီးဟင်းရွက်၊ သစ်သီးဝလံ၊ ပဲအမျိုးမျိုး၊ ငါးနှင့် အရည်အသွေးကောင်းသော ပရိုတင်းများကို မျှတစွာ စားသုံးခြင်းသည် အသားအရေနှင့် ခန္ဓာကိုယ်တစ်ခုလုံးအတွက် အကျိုးရှိသည်။
ရေများများသောက်ပါ ဟု အမြဲပြောကြသည်။ အမှန်တကယ်လည်း ရေဓာတ်လုံလောက်ခြင်းသည် ခန္ဓာကိုယ်၏ လုပ်ငန်းဆောင်တာများကို ကောင်းမွန်စေပြီး အသားအရေကို စိုပြေစေသည်။ သို့သော် ရေသောက်ရုံဖြင့် အရေးအကြောင်းအားလုံး ပျောက်သွားမည်ဟုတော့ မယူဆသင့်ပါ။ ရေသည် ကျန်းမာရေးအတွက် အခြေခံလိုအပ်ချက် တစ်ခုဖြစ်သော်လည်း အခြားသော လူနေမှုပုံစံကောင်းများနှင့် တွဲဖက်ကျင့်သုံးမှသာ ပိုမိုအကျိုးရှိမည် ဖြစ်သည်။
နုပျိုခြင်းအတွက် လေ့ကျင့်ခန်း ကိုလည်း မေ့ထား၍ မရပါ။ ပုံမှန် လမ်းလျှောက်ခြင်း၊ ကြွက်သားသန်မာစေသော လေ့ကျင့်ခန်းများ ပြုလုပ်ခြင်းနှင့် အကြောဆန့်လေ့ကျင့်ခန်းများသည် သွေးလည်ပတ်မှုကို ကောင်းမွန်စေပြီး ကိုယ်ဟန် အနေအထားကို ထိန်းသိမ်းပေးသည်။ လူတစ်ယောက်သည် ဖြောင့်မတ်စွာ လမ်းလျှောက်နိုင်ပြီး တက်ကြွစွာ လှုပ်ရှားနိုင် ပါက အသက်ထက် ပိုမိုနုပျိုသလို မြင်ရတတ်သည်။
အိပ်ရေးဝဝ အိပ်စက်ခြင်း သည် အလှကုန်များထက် အရေးကြီးသည့် အရာတစ်ခု ဖြစ်နိုင်သည်။ ညဘက်အိပ်နေစဉ် ခန္ဓာကိုယ်သည် ဆဲလ်များကို ပြန်လည်ပြုပြင်ပြီး ဟော်မုန်းများကို ညှိနှိုင်းပေးသည်။ အိပ်ရေးမဝသူများတွင် မျက်ကွင်းညိုခြင်း၊ အသားအရေမွဲခြောက်ခြင်းနှင့် စိတ်ဖိစီးမှု ပိုများလာခြင်းတို့ကို တွေ့ရ တတ်သည်။ လူကြီးများအတွက် တစ်ညလျှင် ၇ နာရီမှ ၉ နာရီအထိ အိပ်စက်ခြင်းသည် ကျန်းမာရေးအတွက် သင့်လျော်ပါသည်။
လူအများ မေ့လျော့နေတတ်သည့် အချက်တစ်ခုမှာ စိတ်ဖိစီးမှု (Stress) ဖြစ်သည်။ နေ့စဉ် စိတ်ဖိစီးမှုများနေပါက Cortisol ဟော်မုန်း မြင့်တက်လာပြီး အိပ်ရေးပျက်ခြင်း၊ သွေးပေါင်တက်ခြင်း၊ ကိုယ်အလေးချိန်တိုးခြင်းနှင့် အသားအရေ ပြဿနာများကို ဖြစ်စေနိုင်သည်။ အလုပ်လုပ်ခြင်းသည် အရေးကြီးသော်လည်း အနားယူခြင်း၊ စာဖတ်ခြင်း၊ တရားထိုင်ခြင်း၊ မိသားစုနှင့် အချိန်ဖြုန်းခြင်းတို့သည်လည်း ကျန်းမာသော ဘဝ၏ အစိတ်အပိုင်းများဖြစ်သည်။
ထို့ပြင် သွားကျန်းမာရေး ကိုလည်း ဂရုစိုက်သင့်သည်။ သန့်ရှင်းသော သွားများနှင့် ယုံကြည်မှုရှိသော အပြုံးသည် လူတစ်ယောက်ကို အသက်ထက် ပိုမိုနုပျိုစေသည်။ ပုံမှန် သွားတိုက်ခြင်း၊ သွားကြားရှင်းကြိုး အသုံးပြုခြင်းနှင့် သွားဆရာဝန်ထံ ပုံမှန်စစ်ဆေးခြင်းတို့သည် အသွင်အပြင်ကိုလည်း အထောက်အကူပြုသည်။
အရေပြားကို အစိုဓာတ်ထိန်းပေးခြင်းသည်လည်း ရိုးရှင်းသော်လည်း ထိရောက်သော နည်းလမ်းတစ်ခု ဖြစ်သည်။ ရေချိုးပြီးချိန်တွင် Moisturizer လိမ်းပေးခြင်းသည် အရေပြား၏ အကာအကွယ်အလွှာကို ထိန်းသိမ်းပေးပြီး ခြောက်သွေ့မှုကို လျော့နည်းစေသည်။
နောက်ဆုံးတွင် လက်ခံထားရမည့် အမှန်တရားတစ်ခုတော့ ရှိပါသည်။ မျိုးရိုးဗီဇ သည် အိုမင်းနှုန်းကို အတိုင်းအတာတစ်ခုအထိ ဆုံးဖြတ်ပေးသည်။ အချို့သူများသည် မွေးရာပါ အသားအရေကောင်းပြီး အရေးအကြောင်း နည်းတတ်ကြသည်။ သို့သော် မျိုးရိုးဗီဇသည် ကျွန်ုပ်တို့ မပြောင်းလဲနိုင်သော အရာဖြစ်ပြီး၊ လူနေမှုပုံစံသည် ကျွန်ုပ်တို့၏ လက်ထဲတွင် ရှိနေသော အရာဖြစ်သည်။
တကယ်တော့ နုပျိုခြင်းဆိုသည်မှာ အသက်ငယ်ခြင်း မဟုတ်ပါ။ နုပျိုခြင်းဆိုသည်မှာ ကျန်းမာသော ခန္ဓာကိုယ်၊ လန်းဆန်းသော မျက်နှာ၊ တက်ကြွသော လှုပ်ရှားမှု၊ ဖြောင့်မတ်သော ကိုယ်ဟန်အနေအထား၊ ယုံကြည်မှုရှိသော အပြုံးနှင့် ဘဝကို အကောင်းမြင်စိတ်ဖြင့် ရင်ဆိုင်နိုင်ခြင်းတို့၏ ပေါင်းစပ်ရလဒ် ဖြစ်သည်။
အချိန်သည် လူတိုင်းကို အသက်ကြီးစေမည်မှာ သေချာသည်။ သို့သော် အချိန်က သင့်မျက်နှာပေါ်တွင် မည်မျှမြန်မြန် အမှတ်အသားရေးထိုးမည်ကိုတော့ သင်ယနေ့ရွေးချယ်နေသော အလေ့အကျင့်များကသာ ဆုံးဖြတ်ပေး နေသည်။ ထို့ကြောင့် ဈေးကြီးသော အလှကုန်တစ်ဗူး မဝယ်မီ၊ အံ့ဖွယ်ဆေးတစ်မျိုး မရှာမီ၊ မိမိ၏ နေ့စဉ်နေထိုင်မှုပုံစံကို အရင်ပြောင်းလဲကြည့်ပါ။ နှစ်များကြာသည့်အခါ သင့်အသက်ကို လူများက ခန့်မှန်းရာတွင် မှားနေကြမည်ဆိုသည်မှာ အံ့ဩစရာ တော့ မဟုတ်တော့ပါ။
မန္တလာ ဆရာမျိုး
မန္တလာ ဆရာမျိုးဟာ ဆေးတက္ကသိုလ်(မန္တလေး)ရဲ့ ပါမောက္ခချုပ် ဒေါက်တာမျိုးသက်တင် ဖြစ်ပါတယ်။
