မန္တလာ ဆရာမျိုး
အသီးအနှံတွေဟာ ကျန်းမာရေးအတွက် ကောင်းတယ်ဆိုတာ လူတိုင်းနီးပါး သိကြပါတယ်။ ဗီတာမင်၊ သတ္တုဓာတ်၊ အမျှင်ဓာတ်နဲ့ ခန္ဓာကိုယ်ကို အကျိုးပြုတဲ့ အပင်အခြေပြုဓာတ်ပေါင်းတွေ ပါဝင်တာကြောင့် နေ့စဉ်အစားအစာထဲမှာ အသီးအနှံတွေ ထည့်စားဖို့ အကြံပြုကြတာပါ။ ဒါပေမယ့် “ဘယ်အသီးက ကျန်းမာရေးအတွက် အဆိုးဆုံးလဲ” လို့ မေးလာရင် အဖြေက ထင်ထားသလို ရိုးရိုးရှင်းရှင်း မဟုတ်ပါဘူး။
တကယ်တော့ လူတိုင်းအတွက် “အဆိုးဆုံးအသီး” လို့ သတ်မှတ်နိုင်တဲ့ အသီးတစ်မျိုး မရှိပါဘူး။ အသီးတစ်မျိုးဟာ လူတစ်ယောက်အတွက် အာဟာရကောင်းကောင်းပေးနိုင်ပေမယ့် နောက်လူတစ်ယောက်ရဲ့ ကျန်းမာရေးအခြေအနေအရ ပမာဏကန့်သတ်စားသင့်တာမျိုး ရှိနိုင်ပါတယ်။ အရေးကြီးတာက ဘယ်အသီးစားသလဲဆိုတာတင် မဟုတ်ဘဲ ဘယ်လောက်စားသလဲ၊ ဘယ်လိုပုံစံနဲ့စားသလဲ၊ မိမိမှာ ဘာကျန်းမာရေးပြဿနာရှိသလဲဆိုတာတွေပါ။
ဥပမာ စပျစ်သီး၊ သရက်သီးမှည့်၊ ငှက်ပျောသီးမှည့်၊ ဒူးရင်းသီး၊ ပိန္နဲသီး၊ လိုင်ချီးလို ချိုတဲ့အသီးတွေမှာ သဘာဝအတိုင်းဖြစ်ပေါ်နေတဲ့ သကြားဓာတ်နဲ့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် အတော်အသင့် ပါဝင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒီအသီးတွေကို “မကောင်းတဲ့အသီး” လို့ သတ်မှတ်ရမှာတော့ မဟုတ်ပါဘူး။ သူတို့မှာလည်း ဗီတာမင်၊ ပိုတက်စီယမ်၊ အမျှင်ဓာတ်နဲ့ အခြားအကျိုးပြုအာဟာရဓာတ်တွေ ပါဝင်ပါတယ်။ သို့သော် ဆီးချိုရောဂါရှိသူ၊ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ထိန်းနေရသူ၊ ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့ချနေသူတွေကတော့ တစ်ကြိမ်တည်း အများကြီးမစားဘဲ ပမာဏကို သတိထားသင့်ပါတယ်။
အထူးသဖြင့် ဒူးရင်းသီးလို အသီးမျိုးက စိတ်ဝင်စားစရာကောင်းပါတယ်။ ဒူးရင်းသီးမှာ အမျှင်ဓာတ်၊ ဗီတာမင်နဲ့ သတ္တုဓာတ်တွေ ပါဝင်ပေမယ့် အသီးအများစုနဲ့ နှိုင်းယှဉ်ရင် ကယ်လိုရီနဲ့ ကာဗိုဟိုက်ဒရိတ် ပိုများပါတယ်။ အရသာကလည်း ချိုဆိမ့်တာကြောင့် စားရင်းနဲ့ ပမာဏများသွားတတ်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဒူးရင်းသီးဟာ အဆိပ်အတောက်ဖြစ်စေတဲ့ “မကောင်းသောအသီး” မဟုတ်ပေမယ့် ကိုယ်အလေးချိန်၊ ကယ်လိုရီနဲ့ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ကို ထိန်းချုပ်နေရသူတွေအတွက် ပမာဏထိန်းစားဖို့ အထူးလိုအပ်တဲ့ အသီးတစ်မျိုး ဖြစ်ပါတယ်။
အသီးနဲ့ပတ်သက်ပြီး ပိုသတိထားသင့်တာက အသီးကိုယ်တိုင်ထက် “အသီးဖျော်ရည်” ဖြစ်ပါတယ်။ လိမ္မော်သီးတစ်လုံးကို စားလိုက်တဲ့အခါ အမျှင်ဓာတ်ပါ ရရှိပြီး ဝါးစားရတာကြောင့်လည်း အစာဝမှုကို ပိုခံစားရပါတယ်။ ဒါပေမယ့် လိမ္မော်သီးအများကြီးကို ညှစ်ပြီး ဖျော်ရည်တစ်ခွက်အဖြစ် သောက်လိုက်တဲ့အခါ အချိန်တိုအတွင်း အသီးအများကြီးရဲ့ သကြားဓာတ်နဲ့ ကယ်လိုရီကို ရရှိသွားနိုင်ပါတယ်။ ထို့အပြင် အမျှင်ဓာတ်ကလည်း အသီးလုံးစားတာထက် နည်းသွားနိုင်ပါတယ်။
ဒါကြောင့် “100% fruit juice ဖြစ်လို့ ကျန်းမာရေးအတွက် စိတ်ကြိုက်သောက်လို့ရတယ်” လို့ ယူဆတာ မမှန်ပါဘူး။ သကြားထပ်မထည့်ထားတဲ့ အသီးဖျော်ရည်ဖြစ်နေရင်တောင် ပမာဏများများ သောက်ရင် သကြားဓာတ်နဲ့ ကယ်လိုရီများသွားနိုင်ပါတယ်။ သကြားထပ်ထည့်ထားတဲ့ အသီးဖျော်ရည်၊ fruit drink၊ syrup ပါတဲ့ အသီးဖျော်ရည်တွေဆိုရင် ပိုပြီး သတိထားသင့်ပါတယ်။ အသီးစားချင်ရင် ဖြစ်နိုင်သမျှ အသီးလုံးအတိုင်း စားတာက ပိုကောင်းပါတယ်။
အသီးခြောက်တွေမှာလည်း အလားတူသဘောတရား ရှိပါတယ်။ စပျစ်သီးတစ်ပန်းကန်နဲ့ စပျစ်သီးခြောက်တစ်ပန်းကန်ဟာ အရွယ်အစားတူပေမယ့် ရေဓာတ်ဖယ်ရှားထားတဲ့ အသီးခြောက်မှာ သကြားဓာတ်နဲ့ ကယ်လိုရီဟာ ပမာဏသေးသေးလေးထဲမှာ စုစည်းနေပါတယ်။ ဒါကြောင့် မသိမသာနဲ့ အများကြီးစားမိဖို့ လွယ်ပါတယ်။ သကြားထပ်ထည့်ထားတဲ့ အသီးခြောက်တွေဆိုရင် ပိုပြီးသတိထားဖို့ လိုပါတယ်။
တစ်ဖက်မှာလည်း ဆီးချိုရှိသူတွေဟာ “အသီးချိုရင် လုံးဝမစားရဘူး” လို့ ထင်တတ်ကြပါတယ်။ အဲဒီလိုလည်း မဟုတ်ပါဘူး။ ဆီးချိုရှိသူတွေအတွက် အရေးကြီးတာက အသီးကို လုံးဝရှောင်တာထက် စားမယ့်အမျိုးအစားနဲ့ ပမာဏကို ချိန်ညှိဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ အသီးလုံးအတိုင်းစားပြီး တစ်ကြိမ်စားတဲ့ပမာဏကို သင့်တင့်အောင်ထားတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ မိမိသောက်နေတဲ့ဆေး၊ သွေးတွင်းသကြားဓာတ်ထိန်းနိုင်မှုနဲ့ စုစုပေါင်းအစားအစာပုံစံပေါ်မူတည်ပြီး တစ်ဦးနဲ့တစ်ဦး သင့်တော်တဲ့ပမာဏ မတူနိုင်ပါဘူး။
ကျောက်ကပ်ရောဂါရှိသူတွေအတွက်လည်း အခြေအနေက တစ်မျိုးပါ။ ငှက်ပျောသီး၊ ထောပတ်သီး၊ လိမ္မော်သီးနဲ့ အသီးအချို့မှာ ပိုတက်စီယမ်ဓာတ် အတော်အသင့်များပါတယ်။ ပုံမှန်ကျောက်ကပ်ကောင်းသူတွေအတွက် ဒီအချက်ဟာ များသောအားဖြင့် ပြဿနာမဟုတ်ပေမယ့် ကျောက်ကပ်လုပ်ဆောင်မှု အလွန်ကျဆင်းနေပြီး သွေးတွင်းပိုတက်စီယမ်မြင့်နေသူအချို့မှာတော့ ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အာဟာရပညာရှင်ရဲ့ အကြံပြုချက်အတိုင်း ပမာဏကန့်သတ်ဖို့ လိုနိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် သူများအတွက် ကျန်းမာရေးကောင်းတဲ့အသီးတစ်မျိုးဟာ မိမိအတွက်တော့ အကန့်အသတ်နဲ့ စားရတဲ့အသီး ဖြစ်နေနိုင်ပါတယ်။
ဆေးဝါးအချို့ သောက်နေသူတွေမှာလည်း အသီးနဲ့ ဆေးအကြား အပြန်အလှန်သက်ရောက်မှုရှိနိုင်ပါတယ်။ လူသိများတဲ့ ဥပမာက grapefruit ဖြစ်ပါတယ်။ Grapefruit နဲ့ grapefruit juice ဟာ ဆေးဝါးအချို့ရဲ့ ခန္ဓာကိုယ်တွင်း စုပ်ယူမှုနဲ့ ဖြိုခွဲမှုကို ပြောင်းလဲစေနိုင်ပြီး ဆေးအာနိသင်ကို များစေခြင်း သို့မဟုတ် ပြောင်းလဲစေခြင်းတွေ ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။ ဒါကြောင့် ဆေးအမြဲသောက်နေရသူတွေအနေနဲ့ မိမိဆေးမှာ grapefruit နဲ့ ရှောင်ရန်ရှိ၊ မရှိကို ဆရာဝန် သို့မဟုတ် ဆေးဝါးပညာရှင်ကို မေးမြန်းသင့်ပါတယ်။
ကိုယ်အလေးချိန်လျှော့နေသူတွေအတွက်လည်း “အသီးဆိုရင် စိတ်ကြိုက်စားလို့ရတယ်” ဆိုတဲ့ အယူအဆကို သတိထားရပါမယ်။ အသီးဟာ ကိတ်မုန့်၊ အချိုရည်နဲ့ သကြားလုံးတွေအစား ရွေးချယ်ဖို့ အများအားဖြင့် ပိုကောင်းတဲ့ အစားအစာဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမယ့် အသီးမှာလည်း ကယ်လိုရီရှိပါတယ်။ တစ်နေ့တာလိုအပ်တဲ့ စွမ်းအင်ထက် အမြဲပိုစားနေရင် ကျန်းမာရေးနဲ့ညီညွတ်တဲ့ အစားအစာဖြစ်နေသော်လည်း ကိုယ်အလေးချိန်တက်နိုင်ပါတယ်။
ဒါဆို ဘယ်အသီးတွေကို ရွေးစားရမလဲ။ အဖြေက အသီးတစ်မျိုးတည်းကို “အကောင်းဆုံး” လို့ ရွေးဖို့မလိုပါဘူး။ မာလကာသီး၊ ပန်းသီး၊ လိမ္မော်သီး၊ သင်္ဘောသီး၊ ဖရဲသီးနဲ့ ဒေသအလိုက် ရရှိနိုင်တဲ့ အသီးအမျိုးမျိုးကို အလှည့်ကျစားနိုင်ပါတယ်။ အရောင်မတူတဲ့ အသီးတွေမှာ ပါဝင်တဲ့ ဗီတာမင်၊ သတ္တုဓာတ်နဲ့ အပင်အခြေပြု အာဟာရဓာတ်တွေလည်း ကွဲပြားတာကြောင့် အမျိုးမျိုးစားခြင်းက ပိုကောင်းပါတယ်။
အဆုံးမှာ မှတ်ထားသင့်တဲ့ အချက်က “ကျန်းမာရေးအတွက် အဆိုးဆုံးအသီးက ဘာလဲ” ဆိုတာထက် “အသီးကို ဘယ်လိုစားနေလဲ” ဆိုတာက ပိုအရေးကြီးပါတယ်။ အသီးလုံးအတိုင်းစားမယ့်အစား သကြားထပ်ထည့်ထားတဲ့ ဖျော်ရည်အဖြစ် အမြဲသောက်နေခြင်း၊ အသီးခြောက်တွေကို ပမာဏမထိန်းဘဲ စားခြင်း၊ ချိုတဲ့အသီးတွေကို တစ်ထိုင်တည်း အများကြီးစားခြင်းတို့က အသီးတစ်မျိုးကိုယ်တိုင်ထက် ပိုပြီး သတိထားရမယ့် အချက်တွေ ဖြစ်ပါတယ်။
ထို့ကြောင့် ကျန်းမာတဲ့လူအများစုအတွက် အသီးတစ်မျိုးကို “အဆိုးဆုံးအသီး” လို့ တံဆိပ်ကပ်ပြီး လုံးဝရှောင်စရာ မလိုပါဘူး။ အသီးအမျိုးမျိုးကို လတ်ဆတ်တဲ့ အသီးလုံးပုံစံနဲ့ သင့်တင့်မျှတစွာ စားသုံးခြင်းက အကောင်းဆုံးနည်းလမ်း ဖြစ်ပါတယ်။ ဆီးချို၊ ကျောက်ကပ်ရောဂါ စတဲ့ ရောဂါအခြေအနေတစ်ခုခုရှိနေတယ်ဆိုရင်တော့ “ဘယ်အသီးမစားရဘူး” ဆိုတဲ့ လူမှုကွန်ရက်ပေါ်က စကားတစ်ခွန်းကို ယုံကြည်တာထက် မိမိရဲ့ ရောဂါအခြေအနေ၊ ဆေးဝါးနဲ့ အစားအစာတစ်ခုလုံးကို ထည့်သွင်းစဉ်းစားပြီး ဆရာဝန် သို့မဟုတ် အာဟာရပညာရှင်ရဲ့ အကြံပြုချက်နဲ့ စားသုံးတာက ပိုမိုသင့်လျော်ပါတယ်။
အစားအစာတစ်မျိုးကို “ကောင်းတယ်၊ မကောင်းဘူး” လို့ အလွယ်တကူ ခွဲခြားတာထက် အမျိုးအစားစုံလင်စွာစားခြင်း၊ ပမာဏသင့်တင့်ခြင်းနဲ့ မိမိကျန်းမာရေးအခြေအနေကို သိရှိပြီး ရွေးချယ်စားသုံးခြင်း ကသာ ရေရှည်ကျန်းမာရေးအတွက် ပိုအရေးကြီးပါတယ်
မန္တလာ ဆရာမျိုး
