MT(VOM)
နယူးဒေလီမြို့တော်က ဝန်ကြီးဌာန အစည်းအဝေးခန်းမတွေထဲမှာ ဆွဲခဲ့တဲ့ မြေပုံတွေနဲ့ မြန်မာနိုင်ငံအနောက်ဘက်စွန်းက ရခိုင်နဲ့ ချင်းတောင်တန်းတွေပေါ်က မြေပြင်ပကတိအခြေအနေဟာ တခြားစီ ဖြစ်နေပါတယ်။ အိန္ဒိယအစိုးရက ဒေါ်လာ သန်းပေါင်းများစွာ အကုန်အကျခံပြီး ဇွတ်တိုးအကောင်အထည်ဖော်နေတဲ့ “ကုလားတန် ဘက်စုံသုံး သယ်ယူပို့ဆောင်ရေးစီမံကိန်း” (Kaladan Multi-Modal Transit Transport Project) ဟာ ဒီနေ့မှာတော့ စီးပွားရေးစင်္ကြံတစ်ခုထက် ပထဝီနိုင်ငံရေးရဲ့ အန္တရာယ်အရှိဆုံး ပွဲကြီးတစ်ခု ဖြစ်လာခဲ့ပါပြီ။ အိန္ဒိယအတွက် မရှိမဖြစ် အမျိုးသားလုံခြုံရေး အသက်သွေးကြောလို့ တင်စားနိုင်တဲ့ ဒီစီမံကိန်းဟာ လက်နက်ကိုင်ပဋိပက္ခတွေ၊ နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဂယက်တွေနဲ့ တရုတ်ရဲ့ အရိပ်အောက်မှာ လူးလွန့်နေရပါတယ်။
ကြက်လည်ပင်း(Siliguri Corridor/ Chicken’s Neck) အိပ်မက်ဆိုးနှင့် အိန္ဒိယ၏ ထွက်ပေါက်
အိန္ဒိယနိုင်ငံဟာ သူ့ရဲ့ အရှေ့မြောက်ဘက် ကုန်းတွင်းပိတ်ပြည်နယ်တွေဖြစ်တဲ့ မီဇိုရမ်လို ဒေသမျိုးတွေကို ပင်လယ်ရေကြောင်းနဲ့ တိုက်ရိုက်ချိတ်ဆက်ဖို့ ဆယ်စုနှစ်တစ်ခုမက ကြိုးပမ်းခဲ့ပါတယ်။ လက်ရှိမှာ အိန္ဒိယရဲ့ ဗဟိုချက်ကနေ အရှေ့မြောက်ပိုင်းကို သွားချင်ရင် ဆိုင်ကလုန်းမုန်တိုင်းဒဏ် ခံရလွယ်ပြီး အင်မတန်ကျဉ်းမြောင်းတဲ့ “ကြက်လည်ပင်း” (Siliguri Corridor) ဆိုတဲ့ ဗျူဟာမြောက် နယ်မြေကျဉ်းကျဉ်းလေးကိုပဲ အားကိုးနေရတာပါ။ တရုတ်နဲ့ စစ်ရေးတင်းမာမှု ဖြစ်လာရင် အဲဒီလမ်းကြောင်း ဖြတ်တောက်ခံရနိုင်ခြေ ရှိတာကြောင့် ကုလားတန်မြစ်ကြောင်းဟာ အိန္ဒိယအတွက် စစ်ရေး၊ စီးပွားရေး ထွက်ပေါက်သစ် ဖြစ်လာခဲ့ပါတယ်။
စီမံကိန်းရဲ့ ပုံစံက ရခိုင်ပြည်နယ် စစ်တွေဆိပ်ကမ်းကနေ ကုလားတန်မြစ်အတိုင်း ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝအထိ ရေကြောင်းအတိုင်းသွားပြီး၊ အဲဒီကနေ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ် နယ်စပ်အထိ ကုန်းကြောင်း ဖောက်လုပ်ဖို့ ဖြစ်ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ နေပြည်တော်အစိုးရနဲ့ အစောပိုင်းက ချုပ်ဆိုခဲ့တဲ့ ဒီကတိကဝတ်တွေဟာ လက်ရှိမြေပြင်မှာတော့ လုံးဝ လေထဲပျံသွားခဲ့ရပါပြီ။
မြေပြင်အာဏာစက် ပြောင်းလဲခြင်းနှင့် ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေး အကျပ်အတည်း
ဒီစီမံကိန်းရဲ့ အကြီးမားဆုံး အကျပ်အတည်းက “မြေပြင်ကို ဘယ်သူ အမှန်တကယ် စိုးမိုးထားသလဲ” ဆိုတဲ့ မေးခွန်းက စတာပါ။ နေပြည်တော်အစိုးရဟာ စာချုပ်တွေပေါ်မှာ လက်မှတ်ထိုးခဲ့ပေမယ့် ဒီနေ့မြေပြင်မှာတော့ စစ်တွေမြို့ပေါ်ကလွဲလို့ ကုလားတန်မြစ်ကြောင်းတစ်လျှောက်လုံးနဲ့ ချင်းပြည်နယ် ပလက်ဝ အပါအဝင် ဗျူဟာမြောက် ဒေသအားလုံးကို ရက္ခိုင့်တပ်တော် (AA) က အလုံးစုံ ထိန်းချုပ်ထားပါတယ်။
ဒီလို ထောက်ပံ့ပို့ဆောင်ရေးလမ်းကြောင်း (Logistics Supply Chain) ပြတ်တောက်သွားတာကြောင့် အိန္ဒိယက ဒေါ်လာ သန်း ၁၂၀ ကျော် အကုန်အကျခံ တည်ဆောက်ထားတဲ့ စစ်တွေရေနက်ဆိပ်ကမ်းဟာ စစ်ရေးအရ အထီးကျန်နေတဲ့ ကျွန်းတစ်ကျွန်းလို ဖြစ်နေပြီး ပလက်ဝကို ဆန်တက်ရမယ့် ရေကြောင်းလမ်းတစ်ခုလုံး ပိတ်ဆို့နေပါတယ်။ တစ်ဖက်မှာလည်း ပလက်ဝကနေ အိန္ဒိယနယ်စပ် ဇိုရင်ပူရ်အထိ ဖောက်လုပ်ရမယ့် ၁၀၉ ကီလိုမီတာကျော် ရှည်လျားတဲ့ ကုန်းလမ်းပိုင်းဟာ တိုက်ပွဲတွေနဲ့ နယ်မြေမတည်ငြိမ်မှုကြောင့် လမ်းခင်းတဲ့ ကန်ထရိုက်တာကုမ္ပဏီတွေ လုပ်ငန်းခွင် စွန့်ခွာသွားကြပြီး စီမံကိန်းဟာ ရပ်တန့်လုနီးပါး ဖြစ်နေရပါတယ်။
နှစ်နိုင်ငံ လက်နက်ကိုင်များအရေးနှင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် ဂယက်
ဒီအကျပ်အတည်းထဲမှာ အိန္ဒိယနဲ့ မြန်မာ နှစ်နိုင်ငံစလုံးက လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ အခန်းကဏ္ဍက အခြေအနေကို ပိုပြီး ရှုပ်ထွေးစေပါတယ်။ နယ်စပ်ဒေသတွေမှာ အစိုးရတပ်နဲ့ ဒေသခံ တော်လှန်ရေးတပ်ဖွဲ့တွေအကြား ဖြစ်ပွားတဲ့ တိုက်ပွဲတွေကြောင့် အစိုးရတပ်ဖွဲ့ဝင်အချို့ရော၊ ဒေသခံစစ်ရှောင် သောင်းနဲ့ချီပါ အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ထဲကို ထွက်ပြေးတိမ်းရှောင်ခဲ့ရပါတယ်။ ဒါဟာ နယူးဒေလီအတွက် လူသားချင်းစာနာမှုဆိုင်ရာ ဝန်ထုပ်ဝန်ပိုးတင်မကဘဲ နယ်စပ်လုံခြုံရေးအရပါ မီးနီပြလာတဲ့ အခြေအနေပါ။
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အိန္ဒိယအစိုးရကို တော်လှန်နေတဲ့ အိန္ဒိယအရှေ့မြောက်ဘက်က ကသည်း (Meitei) နဲ့ နာဂ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့ဟာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းမှာ ခိုလှုံနေတယ်ဆိုတဲ့ ထောက်လှမ်းရေး အချက်အလက်တွေ ရှိနေပါတယ်။ အခြားတစ်ဖက်မှာလည်း ကုလားတန်လမ်းကြောင်း ဖြတ်သန်းရာ ချင်းပြည်နယ်အတွင်းမှာ AA ရဲ့ လွှမ်းမိုးလာမှုအပေါ် ချင်းဒေသကာကွယ်ရေးတပ်ဖွဲ့ (CDFs)၊ CNF/CNA တို့လို ချင်းလက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အချို့နဲ့ ဒေသခံတွေအကြား ပထဝီဝင်အခြေပြု လူမျိုးစုနိုင်ငံရေး တင်းမာမှုတွေ သိမ်မွေ့စွာ တည်ရှိနေပြန်ပါတယ်။
အရိပ်ပြိုင်စီးပွားရေးနှင့် ပြောင်းလဲသွားသော ကုန်သွယ်မှု
စစ်ပွဲတွေကြောင့် အစိုးရချင်း ချိတ်ဆက်ထားတဲ့ မိုရေး-တမူး လမ်းကြောင်းနဲ့ ဇိုရင်ပူရ် လမ်းကြောင်းတွေလို တရားဝင် ကုန်သွယ်ရေး ဝင်ရိုးတွေဟာ သုညနီးပါးအထိ ဖြစ်သွားခဲ့ပါတယ်။ ဒါပေမဲ့ မြေပြင်မှာတော့ အရိပ်ပြိုင်စီးပွားရေး (Shadow Economy) က အရှိန်အဟုန်နဲ့ ကြီးထွားလာပါတယ်။
ချင်းပြည်နယ်နဲ့ ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲက ပြည်သူတွေဟာ စားနပ်ရိက္ခာ၊ ဆေးဝါးနဲ့ လောင်စာဆီအတွက် အိန္ဒိယနိုင်ငံ မီဇိုရမ်ပြည်နယ်ဘက်ကိုပဲ အလုံးစုံ မှီခိုနေရတာကြောင့် နယ်စပ်ဖြတ်ကျော် မှောင်ခိုကုန်သွယ်မှုဟာ ရပ်တန့်သွားခြင်း မရှိပါဘူး။ အဲဒီအစား ဒီမှောင်ခိုလမ်းကြောင်းတွေဟာ မြေပြင်ကို စိုးမိုးထားတဲ့ ဒေသခံ လက်နက်ကိုင်အဖွဲ့အစည်းတွေအတွက် စစ်ရေးရန်ပုံငွေ ရှာဖွေရာ တရားမဝင် အခွန်ကောက်ခံမှု ဒေါက်တိုင်ကြီးတွေအဖြစ် အသွင်ပြောင်းသွားခဲ့ပါတယ်။
နယူးဒေလီ၏ လျှို့ဝှက်ခြေလှမ်းများနှင့် နှစ်မျက်နှာကစားကွက်
နိုင်ငံတကာ သံတမန်ရေး ရှုထောင့်ကကြည့်ရင် အိန္ဒိယဟာ သံတမန်ရေးရာ ကျပ်တည်းမှု (Dilemma) ကြီးကြီးမားမားနဲ့ ရင်ဆိုင်နေရပါတယ်။ နယူးဒေလီဟာ ဦးမင်းအောင်လှိုင်အစိုးရနဲ့ ဆက်ဆံရေး ပျက်ပြားမသွားအောင် ထိန်းသိမ်းထားရင်းက တစ်ဖက်မှာလည်း နယ်စပ်ခြံစည်းရိုး ခတ်မယ့်ကိစ္စနဲ့ လွတ်လပ်စွာ ကူးသန်းသွားလာခွင့် (Free Movement Regime – FMR) ကို ဖျက်သိမ်းဖို့ ဆုံးဖြတ်ခဲ့တာကြောင့် ဗဟိုအစိုးရအပေါ် ယုံကြည်မှု လျော့နည်းလာတာကို ပြသနေပါတယ်။
တစ်ချိန်တည်းမှာပဲ အိန္ဒိယအမျိုးသားလုံခြုံရေးအကြံပေးအဖွဲ့ (NSCS) ဟာ သူတို့ရဲ့ ရင်းနှီးမြှုပ်နှံမှုတွေ ဆုံးရှုံးမသွားဖို့အတွက် မြေပြင်ကို တကယ်စိုးမိုးထားတဲ့ AA အပြင် ချင်းအမျိုးသားတပ်ဦး (CNF) တို့လို အစိုးရမဟုတ်တဲ့ တိုင်းရင်းသားလက်နက်ကိုင် တပ်ဖွဲ့တွေနဲ့ နယ်စပ်တည်ငြိမ်ရေးအတွက် လျှို့ဝှက် ထိတွေ့ဆက်ဆံမှုတွေ စတင်လုပ်ဆောင်နေရပြီလို့ ထောက်လှမ်းရေး သတင်းရင်းမြစ်တွေက ဆိုပါတယ်။ နေပြည်တော်ရဲ့ အမိန့်အာဏာဟာ မြေပြင်မှာ မလည်ပတ် နေမှန်း အိန္ဒိယ ကောင်းကောင်း သဘောပေါက်လာတဲ့ သဘောပါ။
AA ဘက်ကလည်း ကုလားတန်စီမံကိန်းကို ဖျက်ဆီးမှာမဟုတ်ဘဲ ဒေသတွင်းစီးပွားရေးအတွက် ကြိုဆိုတယ်ဆိုတဲ့ သဘောထားအပျော့စား ပြသထားတာဟာလည်း စိတ်ဝင်စားစရာ ကွက်လပ်တစ်ခု ဖြစ်ပါတယ်။
တရုတ်အချက်အလက်နှင့် ပထဝီနိုင်ငံရေး ဖိအား
ကုလားတန်စီမံကိန်းရဲ့ နောက်ကွယ်က အကြီးမားဆုံး မောင်းနှင်အားကတော့ တရုတ်ကို တန်ပြန်ချင်တဲ့ စိတ်ပါပဲ။ အိန္ဒိယက ကုလားတန်အတွက် လုံးပန်းနေချိန်မှာ တရုတ်ဟာ ရခိုင်ပြည်နယ်ထဲက ကျောက်ဖြူရေနက်ဆိပ်ကမ်းနဲ့ တရုတ်-မြန်မာ စီးပွားရေးစင်္ကြံ (CMEC) ကို အရှိန်အဟုန်နဲ့ အကောင်အထည်ဖော်ဖို့ နေပြည်တော်အစိုးရကိုရော၊ ရခိုင်မြေပြင်ကို စိုးမိုးထားတဲ့ AA ကိုပါ ငွေကြေးနဲ့ ဩဇာအာဏာ သုံးပြီး ကောင်းကောင်းကြီး လွှမ်းမိုးထားနိုင်ပါတယ်။
အိန္ဒိယရဲ့ အကြီးမားဆုံး အိပ်မက်ဆိုးကတော့ သူတို့ ဒေါ်လာသန်းပေါင်းများစွာ စိုက်ထုတ်ထားတဲ့ ကုလားတန်စီမံကိန်းနယ်မြေဟာ နောက်ဆုံးမှာ တရုတ်ဩဇာခံ အဖွဲ့အစည်းတွေရဲ့ လက်ထဲရောက်ပြီး တရုတ်ရဲ့ အိန္ဒိယသမုဒ္ဒရာ ပထဝီဝင် ကစားကွက်ထဲ ပါသွားမလားဆိုတဲ့ အချက်ပဲ ဖြစ်ပါတယ်။စစ်တုရင်ခုံပေါ်က မရေရာသော အနာဂတ်
ဗျူဟာမြောက် လေ့လာဆန်းစစ်သူတွေရဲ့ အမြင်အရ ကုလားတန်စီမံကိန်းဟာ အခုဆိုရင် အိန္ဒိယအတွက် ရိုးရိုးစီးပွားရေးစီမံကိန်း မဟုတ်တော့ဘဲ “ပထဝီနိုင်ငံရေးအရ အသက်ဆက်ပွဲ” (Geopolitical Survival Game) ဖြစ်သွားပါပြီ။ စီမံကိန်းကို လက်လွှတ်လိုက်ရင် တရုတ်ကို ကွင်းပြင်ပေးလိုက်သလို ဖြစ်သွားမှာမို့ လုံးဝအရှုံးမခံနိုင်သလို၊ ဆက်လုပ်ဖို့ကျတော့လည်း နေပြည်တော်အစိုးရရဲ့ အာဏာစက် သက်ရောက်မှုမရှိတော့တဲ့ နယ်မြေတွေထဲက လက်နက်ကိုင် နိုင်ငံရေးဇာတ်ကောင် အသစ်တွေနဲ့ ကစားပွဲအသစ် စရတော့မှာ ဖြစ်ပါတယ်။
နယူးဒေလီအနေနဲ့ “ဒီမိုကရေစီ” စံနှုန်းတွေထက် “ပထဝီဝင်လုံခြုံရေး” ကို ဦးစားပေးတဲ့ လက်တွေ့ဆန်တဲ့ နိုင်ငံရေး (Realpolitik) အရ နေပြည်တော်အစိုးရကိုရော၊ မြေပြင်က တော်လှန်ရေး အင်အားစုတွေကိုပါ မျှခြေညှိပြီး ကစားရမယ့် ခေါင်းခဲစရာ သံတမန်ရေးရာ စစ်တုရင်ပွဲကြီးကို ရေရှည် ဆက်လက်ရင်ဆိုင်ရဦးမှာ ဖြစ်ပါတယ်။
Ref:
1.The Irrawaddy (ဧရာဝတီ): China and India Compete Over Myanmar Access
2.Observer Research Foundation (ORF): Navigating Uncertainty: India’s Strategic Dilemma in Myanmar
3.Burma News International (BNI): India Calls on Coup Leader to Restart Work on Kaladan Project
4.The Economic Times: India, Myanmar Agree to Deepen Trade and Push Connectivity
