ဩဂုတ် ၁၅ – ၂၀၂၆ SS (VOM) အစိုးရရဲ့ ရက် ၁၀၀ စီမံကိန်းကာလ (၂၀၂၆ ခုနှစ် ဧပြီ ၂၀ ရက်မှ ဇူလိုင် ၃၀ ရက်အထိ) အလွန်မှာ ပြည်သူတွေရဲ့ဘဝ သိသာထင်ရှားတဲ့ တိုးတက် ကောင်းမွန်လာခြင်း မရှိဘဲ အစစအရာရာ ကုန်ဈေးနှုန်းကြီးမြင့်ခြင်း၊ စီးပွားရေးကျပ်တည်းခြင်းနဲ့ လူမှုရေးအခက်အခဲတွေသာ ပိုမိုဆိုးရွားလာတာကို တွေ့ရှိရတယ်လို့ နိုင်ငံရေး၊ စီးပွားရေး လေ့လာစောင့်ကြည့်သူတွေက ပြောပါတယ်။ လက်ရှိမှာ ဆန်၊ စားသုံးဆီနဲ့ အခြေခံ စားသောက်ကုန်တွေ ဈေးနှုန်းဆက်လက် ကြီးမြင့်နေပြီး ကျပ်တည်းမှုဒဏ်ကို ပြည်သူလူထုက တိုက်ရိုက်ခံစားနေရသလို ငွေကြေးဖောင်းပွမှု၊ ပြည်ပကုန်စည် တင်သွင်းမှု အခက်အခဲနဲ့ စီးပွားရေး မရေရာမှုတွေကြောင့် လက်လုပ်လက်စားနဲ့ အလယ်အလတ်တန်းစားတွေ ပိုမို ကျပ်တည်းလာတယ်လို့ သိရပါတယ်။ “ရက် ၁၀၀ စီမံချက်မှာပါတဲ့ မူဝါဒတွေက ယေဘုယျဆန်တယ်။…
Read MoreCategory: ဆောင်းပါး
အသည်းအဆီဖုံးရောဂါ
မန္တလာ ဆရာမျိုး အရက်မသောက်သူများတွင်လည်း တိတ်တဆိတ် ဖြစ်ပွားနိုင်သည့် ကျန်းမာရေးပြဿနာ လူအများ၏အမြင်တွင် အသည်းရောဂါဟုဆိုလိုက်သည်နှင့် အရက်အလွန်အကျွံသောက်ခြင်း၊ အသည်းရောင် အသားဝါရောဂါပိုးများ ကူးစက်ခြင်း သို့မဟုတ် အဆိပ်အတောက်တစ်မျိုးမျိုးကြောင့် အသည်းပျက်စီးခြင်းတို့ကိုသာ အရင်ဆုံး စဉ်းစားတတ်ကြပါသည်။ သို့သော် ယနေ့ခေတ်တွင် အရက်မသောက်သူများအပါအဝင် သာမန်အားဖြင့် ကျန်းမာနေသည်ဟု ထင်ရသူများ၌ပင် အသည်းအတွင်း အဆီများ တဖြည်းဖြည်းစုဝေးလာသည့် အသည်းအဆီဖုံး ရောဂါ ကို မကြာခဏ တွေ့ရှိလာရပါသည်။ ဤရောဂါသည် အစောပိုင်းတွင် နာကျင်မှုမရှိ၊ သိသာသောလက္ခဏာမပြဘဲ နှစ်ပေါင်းများစွာ တိတ်တဆိတ် တည်ရှိနေနိုင်သည်။ လူတစ်ဦးသည် အခြားအကြောင်းအရာတစ်ခုကြောင့် သွေးစစ်ခြင်း၊ ဝမ်းဗိုက်အာထရာဆောင်း စစ်ခြင်း သို့မဟုတ် ကျန်းမာရေးစစ်ဆေးမှု ပြုလုပ်ခြင်းမှသာ အသည်းအဆီဖုံးနေသည်ဟူသော အဖြေကို မတော်တဆ သိရှိရတတ်သည်။ အချို့လူများတွင်…
Read Moreသူတို့အိမ် အခန်း (၁၉၅)
ဆူးငှက် ဝန်ထမ်းသက်သာ ရံပုံငွေ အစီအစဉ် ————————————– ယခင်က ထိုနေရာတဝိုက်သည် ဆိတ်ငြိမ်ရပ်ကွက်ဖြစ်သည်။ အင်္ဂလိပ်ခေတ်က စီဗီလိုင်းဟု အမည်ပေးပြီး ဆတ်ကျောင်း(ရဲသိပ္ပံ)၊ စက်မှုလက်မှု သိပ္ပံကျောင်း ပညာရေးမှူးရုံး၊ ရုံးကြီး၊ တီတီစီ ခေါ် ဆရာအတတ်သင်သိပ္ပံကျောင်း၊ ဝက်စလီ ခေါ် အ.ထ.က ၁၆၊ နှင့် အောင်တော်မူဘုရား၊ မဟာဝိဇိတာရုံတိုက်စသည့် နေရာများနှင့်ဆက်စပ်သည်။ မန္တလေး၏ အရှေ့စွန်း မြို့ကွက်လည်း ဖြစ်သည်။ အစိုးရ အရာရှိကြီးများ၏ ပြပေါက်နီးပါး ကျယ်သော လူနေခြံဝင်းကြီးများ ရှိသည်။ ၁၉၉၀ခုနှစ် နောက်ပိုင်းရောက်မှ ဈေးကွက်စီးပွားရေးနှင့် ဌာနဆိုင်ရာများ၏ ဝန်ထမ်းသက်သာ ရံပုံငွေ အစီသစဉ်များဖြင့် ရုံးများ ကျောင်းများ၏ ပတ်လည်တွင် လူနေဆိုင်ခန်းများတည်ဆောက်၍ အငှားချထားသည်။ ထိုအခါ ထိုနေရာတဝိုက်သည် မန္တလေး၏ ယူနန် စားသောက်တန်းပမာ စည်ကားသွားတော့သည်။…
Read Moreအိပ်ရေးမဝခြင်း
မန္တလာ ဆရာမျိုး ခန္ဓာကိုယ်နှင့် စိတ်ကျန်းမာရေးကို တိတ်တဆိတ် ထိခိုက်စေသော အန္တရာယ် လူတစ်ဦး ကျန်းမာစွာနေထိုင်နိုင်ရန် အာဟာရပြည့်ဝသောအစားအစာ စားသုံးခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှား လေ့ကျင့်ခန်း ပြုလုပ်ခြင်း၊ ဆေးလိပ်နှင့် အရက်ကို ရှောင်ကြဉ်ခြင်းတို့သည် အရေးကြီးကြောင်း လူအများ သိရှိထားကြပြီး ဖြစ်ပါသည်။ သို့သော် ကျန်းမာရေးအတွက် အလွန်အရေးပါသော အခြေခံလိုအပ်ချက်တစ်ခုဖြစ်သည့် အိပ်ရေးဝဝအိပ်ခြင်း ကိုတော့ အလုပ်များခြင်း၊ စာဖတ်ရခြင်း၊ ဖုန်းအသုံးများခြင်း၊ စိတ်ဖိစီးမှုများခြင်းတို့ကြောင့် မကြာခဏ လျစ်လျူရှုမိတတ် ကြသည်။ တချို့လူများသည် ညစဉ် နာရီအနည်းငယ်သာ အိပ်ပြီး အိပ်ချိန်နည်းနည်းနဲ့လည်း အဆင်ပြေတယ်ဟု ထင်တတ်ကြသည်။ တချို့ကလည်း ညနက်အထိ ဖုန်းကြည့်ခြင်း၊ လူမှုကွန်ရက်အသုံးပြုခြင်း၊ ရုပ်ရှင်ကြည့်ခြင်း၊ အလုပ်ဆက်လုပ်ခြင်းတို့ကို ပုံမှန်ပြုလုပ်နေကြသည်။ ထိုအလေ့အထများသည် အစပိုင်းတွင် များစွာမထိခိုက်သလို ထင်ရသော်လည်း အချိန်ကြာလာသောအခါ ခန္ဓာကိုယ်နှင့်…
Read Moreသူတို့အိမ် အခန်း (၁၉၄)
ဆူးငှက် မပန်းခက်နှင့် မုံရွာ ဘုတလင်ခရီး ————————————- ကျွန်တော်လည်း အိမ်သို့ပြန်ရောက်သည်နှင့် ကိစ္စများမြောင် လူတို့ဘောင်၏ အပူလုံးတွေက ထုံးစံအတိုင်း ရိုက်ခတ်ဆဲ ဖြစ်သည်။ သို့သော် အရင်ကလို ဝမ်းနည်းစိတ် အားငယ်စိတ်ခြင်း ယူကြုံးမရ အပူလုံးမကြွတော့။ ဘာဖြစ်သင့်ပြီလဲ၊ အဲ့ဒီဖြစ်သင့်သည်ကို လက်ခံလျှင် ဖြစ်ချိန်တန်ပြီလား ဆိုသည်ကို ညစဉ် အိပ်ရာထဲ နဖူးပေါ် လက်တင်ကာ စဉ်းစားနေရလို့ အိပ်ရေးပျက်ပေါင်းများပြီ။ ထိုစဉ်ကာလ ဂျပန်နိုင်ငံ၏ နွေဦးရာသီရောက်တိုင်း မြန်မာနိုင်ငံသို့ တစ်ခေါက်တစ်ကြော့ လာတတ်သည့် ဂျပန်နိုင်ငံသူ မြန်မာစာသုတေသီ မပန်းခက်က မန္တလေးရောက်ခိုက် အိမ်သို့ အလည်ရောက်လာသည်။ သူက ကျွန်တော့်ကို မြင်လိုက်သည်နှင့် “ဆရာ ဆူးငှက် နေထိုင်မကောင်းဘူးလား” ဟု မျက်ရိပ်မျက်ကဲကြည့်ပြီး ချက်ချင်း မေးသည်။ ထို့နောက် စကားစမည်ပြောပြီး ကျွန်တော်တို့…
Read Moreအမြဲကြည့်ကောင်းနေဖို့ အကောင်းဆုံးနည်းလမ်း
မန္တလာ ဆရာမျိုး လူတိုင်းလိုလို ကြည့်ကောင်းချင်ကြသည်။ အသက်ငယ်သူကလည်း ကြည့်ကောင်းချင်သလို အသက်အရွယ် ရလာသူကလည်း မိမိအသက်ထက် နုပျိုလန်းဆန်းပြီး သပ်ရပ်ကြည့်ကောင်းနေချင်ကြသည်။ ထို့ကြောင့် အလှကုန် ပစ္စည်းများ၊ အသားအရေထိန်းသိမ်းရေးပစ္စည်းများ၊ မိတ်ကပ်၊ ဆံပင်ပုံစံနှင့် အဝတ်အစားတို့အတွက် အချိန်နှင့် ငွေကြေးများစွာ သုံးစွဲနေကြသည်။ သို့သော် Good-looking (ကြည့်ကောင်းခြင်း) ဆိုသည်မှာ မျက်နှာလှပခြင်းတစ်ခုတည်းကို မဆိုလိုပါ။ အသားအရေ ကျန်းမာလန်းဆန်းခြင်း၊ ကိုယ်ခန္ဓာကြံ့ခိုင်ခြင်း၊ ဆံပင်သပ်ရပ်ခြင်း၊ အဝတ်အစားသန့်ရှင်းခြင်း၊ ကိုယ်ဟန် အနေအထားကောင်းခြင်း၊ မျက်နှာအမူအရာကြည်လင်ခြင်း၊ စိတ်ချမ်းသာခြင်းနှင့် မိမိကိုယ်ကို ယုံကြည်မှုရှိခြင်းတို့ ပေါင်းစပ်လိုက်သောအခါမှ လူတစ်ယောက်၏ တကယ့်ဆွဲဆောင်မှု ပေါ်ထွက်လာခြင်းဖြစ်သည်။ တကယ်တော့ ကြည့်ကောင်းနေဖို့အတွက် ဈေးကြီးသော အလှကုန်ပစ္စည်းများထက် နေ့စဉ်ပြုလုပ်နေသော အလေ့အကျင့်များက ပိုအရေးကြီးသည်။ အခြေခံအကျဆုံးအချက်တစ်ခုမှာ ရေဓာတ်လုံလောက်စွာ ရရှိစေရန် ဖြစ်သည်။ လူ့ခန္ဓာကိုယ်၏ ပုံမှန်လုပ်ငန်း ဆောင်တာများ အတွက် ရေသည် မရှိမဖြစ်လိုအပ်သည်။ ရေဓာတ်မလုံလောက်ပါက…
Read Moreသူတို့အိမ် အခန်း (၁၉၃)
ဆူးငှက် ဒေါ်ဒေါ်ပေးသော အခွင့်အရေးတစ်ခု ————————————— သည်နေရာတွင် ဒေါ်ဒေါ်ပေးသော အခွင့်အရေးတစ်ခုကိုလည်း ကျွန်တော်ငြင်းခဲပါသေးသည်။ ထိုစဉ်ကာလ နိုင်ငံရေးအရ စာပေလွတ်လပ်ခွင့် ဆုံးရှုံး ကျပ်တည်းနေသောအခါ ဒေါ်ဒေါ်က သူ့တူ သူ့သားတွေကို စာနယ်ဇင်းနှင့် ပတ်သက်၍ အမြင်ကျယ်စေချင် ကမ္ဘာ့ကြည့် ကြည့်စေချင်သည်။ ထို့ကြောင့် စာနယ်ဇင်းပညာများကို နိုင်ငံရပ်ခြားအထိ ပို့လွှတ် သင်ကြားစေချင်သည်။ ဤသို့ဖြင့် ဒေါ်ဒေါ်က သူ့မိတ်ဆွေများနှင့် ဆက်နွယ်ပြီး ထိုအစီအစဉ်ကို ဆောင်ရွက်သည်။ ဒေါ်ဒေါ့် အစီအစဉ်တွင် ပို့လွှတ်ရန် လျာထားသူကို သေချာရွေးချယ်သည်။ ဒီလောကတွင် တကယ်အလုပ်လုပ်ပြီး ခိုင်မာသည့်သူ ဖြစ်ရမည်။ ထိုအစီအစဉ်ဖြင့် ဆရာအော်ပီကျယ် က ပထမဆုံး ကာတွန်းအင်နီမေးရှင်းပညာ ဒီပလိုမာ ကို အင်္ဂလန်က ရခဲ့၏။ ထို့နောက် ဆရာကျော်ရင်မြင့်ကလည်း ဇာနယ်ဇင်းပညာ ဒီပလိုမာကို အင်္ဂလန်က ရရှိခဲ့ပါသည်။ ဆရာကျော်ရင်မြင့် ပြန်လာပြီးနောက်…
Read Moreငွေမလိမ်နိုင်တဲ့ ငွေလိမ်ကျွန်ဘဝ
ဩဂုတ် ၁၁၊ ၂၀၂၆ Shy V (VOM) လက်ကို နောက်ပြန်လက်ထိပ်ခတ်ခံထားရတဲ့ အသက် ၂၀ ဝန်းကျင် အမျိုးသမီးငယ်တယောက်ကို အခန်းတခုအတွင်း အမျိုးသားတယောက်က ရိုက်နှက်ကန်ကျောက်နေတဲ့ ရုပ်သံဖိုင်တခု ဩဂုတ်လအတွင်း လူမှုကွန်ယက်မှာ ပျံ့နှံ့လာပါတယ်။ အမျိုးသမီးငယ်ဟာ ပါးစပ်ကို တိပ်နဲ့ပိတ်ထားပြီး ကြမ်းပြင်ပေါ် လဲကျနေချိန်မှာ အမျိုးသားက ခြေထောက်နဲ့ ကန်ကျောက်နင်းပြီး တုတ်တစ်ချောင်းနဲ့လည်း ခြိမ်းခြောက်နေတာကို ရုပ်သံမှာ တွေ့ရပါတယ်။ အဲဒီရုပ်သံရဲ့ မူရင်းနေရာ၊ ရိုက်ကူးတဲ့အချိန်နဲ့ ပါဝင်သူတွေရဲ့ အချက်အလက်တွေကိုတော့ အတည်ပြုနိုင်ခြင်း မရှိသေးပါဘူး။ လူမှုကွန်ယက်အသုံးပြုသူတချို့ကတော့ အွန်လိုင်းငွေလိမ်၊ ကျားဖြန့်လုပ်ငန်းတစ်ခုအတွင်း ရိုက်ကူးထားတာဖြစ်နိုင်တယ်လို့ မှတ်ချက်ပြုထားကြပါတယ်။ ဒီလို အတင်းအကျပ်ရိုက်နှက်ခံနေရတဲ့ အွန်လိုင်းကျားဖြန့်လုပ်သားတွေနဲ့ ပတ်သက်တဲ့ ဖြစ်စဉ်တွေကတော့ မြန်မာနိုင်ငံအတွင်းမှာသာမက နိုင်ငံခြားသားတွေကြားမှာပါ တွေ့လာရပါတယ်။ ရုရှားနိုင်ငံသား အသက် ၁၉ နှစ်အရွယ် မာရီယာ ဆီဂန်ကိုဗာဟာ မြန်မာနိုင်ငံဘက်ခြမ်းက ကျားဖြန့်လုပ်ငန်းတစ်ခုကနေ ဆိုင်းမြစ်ကို…
Read Moreသူတို့အိမ် အခန်း (၁၉၂)
ဆူးငှက် ဇာတ်ပွဲ၊ ဇာတ်ဟန်၊ ဇာတ်သံ —————————— ၁၉၉၈ ဝန်းကျင် ကာလ..။ နတ်တော်လ၏ ရက်တစ်ရက်မှာ အခါတိုင်းလိုပဲ နေ့လယ်နေ့ခင်း တစ်ရေးတစ်မော အိပ်အပြီး ရေမိုးချိုးနံ့သာဖြူ ကရမက်တွေ လိမ်းပြီးသည်နှင့် ဒေါ်ဒေါ်လူထုဒေါ်အမာ ကျွန်တော်တို့ အလုပ်စားပွဲဆီ ဆင်းလာပါသည်။ ထိုနေ့က အရှေ့ယပ်ဝင်းဓမ္မာရုံဘုရားပွဲမို့၊ လူထုတိုက်ခေါင်းရင်း ၃၃လမ်းပေါ်မှာ ဇာတ်တစ်ဖွဲ့က စင်တွေထိုးပြီး ပွဲဦးညအဖြစ်လည်း ကပြခဲ့ပြီးပါပြီ။ သည်နေ့တစ်ညကပြဦးမှာပေါ့။ ဒေါ်ဒေါ်လည်း ဆင်းလာရော ကျွန်တော်က ”ဒေါ်ဒေါ်မနေ့ညက အိပ်လို့ရမှာမဟုတ် ဘူးနော်။ဇာတ်သံတွေကိုတစ်ညလုံးဆူနေ မှာပေါ့”ဟု ကျွန်တော်က ပြောသည်။ ဒေါ်ဒေါ်က သတင်းစာလေးကိုင်ရင်း”ဇာတ်သံ မကြားရပါဘူးကွယ်”တဲ့။ ကျွန်တော်က ”ဒေါ်ဒေါ်ကလည်း ဒေါ်ဒေါ်အိပ်ခန်းနဲ့ ကပ်ပြီး ဇာတ်စင်ထိုးထားတော့ ဇာတ်သံ တွေနဲ့ ဘယ့်နှယ့်လုပ်ပြီး ဒေါ်ဒေါ်အိပ်လို့ရမှာလဲ”ဟု ထပ်ပြီးအတွန့်တက်မိသည်။ ဒေါ်ဒေါ်က အေးအေးဆေးဆေးပါပဲ။ ”ဇာတ်သံ ဖြင့်မကြားမိပေါင်ကွယ်”တဲ့။…
Read MoreJunk Food က တကယ်ပဲ ကင်ဆာဖြစ်စေသလား
မန္တလာ ဆရာမျိုး “တစ်ခါစားရုံနဲ့တော့ ဘာမှမဖြစ်ပါဘူး…” ဒီစကားကို လူအများစု ပြောဖူးကြသလို ယုံကြည်ထားကြပါသည်။ တကယ်လည်း Junk Food (ကျန်းမာရေးအတွက်မသင့်တော်သော အသင့်စားအစားအစာများ) တစ်ပွဲစားလိုက်ရုံဖြင့် ကင်ဆာရောဂါ ဖြစ်သွားမည်မဟုတ်ပါ။ သို့သော် “တစ်ခါတစ်ရံ” ဟူသော အလေ့အထသည် “နေ့စဉ်” ဖြစ်လာသောအခါ ကျွန်ုပ်တို့၏ ခန္ဓာကိုယ်အတွင်း၌ မမြင်ရသော ပြောင်းလဲမှုများ စတင်ဖြစ်ပေါ်လာသည်။ ထိုပြောင်းလဲမှုများသည် နှစ်ပေါင်းများစွာ ကြာလာသောအခါ နှလုံးသွေးကြောရောဂါ၊ ဆီးချိုရောဂါ၊ အသည်းအဆီဖုံးရောဂါ၊ သွေးတိုးရောဂါနှင့် အချို့သော ကင်ဆာရောဂါများအထိ ဦးတည်သွားနိုင်သည်။ ယနေ့ကမ္ဘာတွင် လူသေဆုံးမှုအများဆုံး ဖြစ်စေသော ရောဂါများသည် ကူးစက်ရောဂါများမဟုတ်တော့ဘဲ နာတာရှည်မကူးစက်နိုင်သော ရောဂါများ (Non-Communicable Diseases -NCDs) ဖြစ်လာသည်။ ထိုရောဂါများ၏ နောက်ကွယ်တွင် ဆေးလိပ်သောက်ခြင်း၊ အရက်သောက်ခြင်း၊ ကိုယ်လက်လှုပ်ရှားမှုနည်းခြင်းနှင့် ကျန်းမာရေး မကောင်းသော အစားအသောက်အလေ့အထတို့သည် အဓိကအန္တရာယ်အချက်များ ဖြစ်ကြသည်။ Junk Food…
Read More